KINSHASA – Het ‘Centre de recherche en finances publiques et développement local’ (CREFDL) heeft de Congolese justitie opgeroepen om meer dan 34,6 miljoen dollar, betaald voor onregelmatige overheidsopdrachten, terug te vorderen. Dat signaleren Radio Okapi en Congolese media. De contracten werden tussen 2022 en 2025 toegekend door het ‘Fonds spécial de répartition et d’indemnisation en faveur des victimes des activités illicites de l’Ouganda’ (FRIVAO).
De oproep komt nu het proces tegen de voormalige FRIVAO-coördinator, Chançard Bolukola, op 21 april van start is gegaan voor het Hof van cassatie. Bolukola, die in juli 2025 werd gearresteerd, wordt vervolgd wegens de vermeende verduistering van fondsen bestemd voor slachtoffers in Kisangani en de schending van de wet op overheidsopdrachten.
Volgens het CREFDL zijn verschillende betalingen uitgevoerd buiten de wettelijke procedures om. Zowel publieke als private bedrijven zouden aanzienlijke bedragen hebben ontvangen in een zeer ondoorzichtige context. Congo ontving 14,9 miljoen dollar voor de renovatie van de Tshopo-centrale, terwijl de SNEL 9 miljoen dollar kreeg voor de stroomvoorziening van Kisangani.
Daarnaast werd 4 miljoen dollar toegekend aan het Congolese Instituut voor Natuurbescherming (ICCN), ondanks een oorspronkelijke aanvraag van minder dan 800.000 dollar. Het bedrijf DIVO ontving meer dan een half miljoen dollar voor een documentaire; een deel van dat bedrag zou in 2025 zijn verduisterd. Ook betalingen aan Global Assurance Services en Hôtel Zambeke worden als “twijfelachtig” bestempeld. In totaal becijfert het CREFDL de betwiste contracten op meer dan 34,6 miljoen dollar.
Verdachte constructies en ‘spookbedrijven’
Op de eerste zitting stelde de rechtbank vast dat sommige begunstigde bedrijven moeilijk te traceren zijn, wat wijst op mogelijke fictieve constructies. Zo kon de beklaagde geen duidelijk adres of verantwoordelijken geven voor één van de’ betrokken ondernemingen, die volgens hem ‘in de buurt van ShowBuzz, in Socimat” in Kinshasa zou liggen.
De zaak rond DIVO, dat aan het woord kwam, vergroot de twijfels. Het bedrijf zou meer dan één miljoen dollar hebben ontvangen voor een documentaire. Of die documentaire echt werd gemaakt, blijft onduidelijk.
Het proces sluit aan bij de schadeloosstelling van 325 miljoen dollar die Uganda aan de Democratische Republiek Congo betaalt voor de schade die werd veroorzaakt tijdens de Zesdaagse Oorlog in Kisangani. Een eerste schijf van 194 miljoen dollar werd in september 2022 uitbetaald.
Nieuwe onderzoeken
Ondertussen gaf de Congolese minister van Justitie aan de procureur-generaal bij het Hof van Cassatie de instructie om nieuwe onderzoeken te openen naar mogelijke onregelmatigheden bij FRIVAO en het ICCN. Aanleiding is een rapport van de Algemene Inspectie van Financiën (IGF) waarin melding wordt gemaakt van een verschil van 3,3 miljoen dollar tussen de aangevraagde en de effectief uitgekeerde middelen voor de renovatie van de dierentuin en de botanische tuin van Kisangani.
Volgens het ministerie zijn er aanwijzingen van overschrijdingen, gebrekkige controle en te weinig transparantie bij de uitvoering van projecten.
Lakmoesproef voor de rechtsstaat
Volgens het CREFDL moet het onderzoek worden uitgebreid tot alle sinds 2022 ontvangen middelen en moeten onrechtmatig bestede fondsen worden geconfisqueerd en teruggestort in de staatskas.
Het proces geldt als een belangrijke test voor de Congolese rechtsstaat, waarbij niet alleen transparantie in het beheer van internationale herstelbetalingen centraal staat, maar ook de bescherming van de rechten van de slachtoffers in Kisangani.
© CongoForum, 24.04.26 (rk)
Beeld – bron: Radio Okapi
