KINSHASA – De Ebola-uitbraak in het oosten van de Democratische Republiek Congo heeft een zorgwekkende mijlpaal bereikt. Meer dan 1.000 mensen zijn inmiddels besmet geraakt met de Bundibugyo-variant van het virus, terwijl meer dan 250 patiënten zijn overleden, signaleert RFI.  Daarmee is dit de grootste uitbraak ooit van deze relatief zeldzame Ebola-stam.

Volgens de laatste cijfers van het Nationaal Instituut voor Volksgezondheid (INSP) werden tot 20 juni 2026 in totaal 1.003 besmettingen en 254 sterfgevallen geregistreerd. Het merendeel van de gevallen bevindt zich in de provincie Ituri, die goed is voor ruim 91 procent van alle besmettingen. Ook in Noord-Kivu en Zuid-Kivu zijn gevallen vastgesteld.

De Bundibugyo-variant werd voor het eerst ontdekt in 2007 in Oeganda en veroorzaakte sindsdien slechts twee eerdere uitbraken. De huidige epidemie overtreft die eerdere uitbraken zowel qua aantal besmettingen als sterfgevallen.

Grote verschillen in sterftecijfers

Hoewel de Bundibugyo-variant doorgaans als minder dodelijk wordt beschouwd dan de beruchte Zaïre-stam van Ebola, lopen de sterftecijfers sterk uiteen tussen de getroffen regio’s. In sommige gezondheidszones ligt het overlijdenspercentage boven de 40 procent, terwijl in delen van Noord-Kivu zelfs meer dan de helft van de geregistreerde patiënten overlijdt.

Volgens de Congolese gezondheidsautoriteiten zijn deze verschillen vooral het gevolg van laattijdige medische zorg en beperkte toegang tot gezondheidsdiensten. Veel patiënten melden zich pas aan wanneer de ziekte zich al in een vergevorderd stadium bevindt.

Tekort aan ambulances en zorgcapaciteit

De bestrijding van de epidemie wordt bemoeilijkt door logistieke problemen. Er is een ernstig tekort aan ambulances en isolatievoorzieningen, waardoor zieke personen niet altijd tijdig naar behandelingscentra kunnen worden vervoerd.

Bovendien zijn verschillende ambulances die voor de crisis werden aangekocht nog steeds geblokkeerd bij de douane. Ondertussen werken de bestaande Ebola-behandelcentra bijna op hun maximale capaciteit.

Zware tol voor zorgverleners

Ook gezondheidswerkers worden zwaar getroffen door de uitbraak. Sinds het begin van de epidemie raakten 78 zorgverleners besmet, van wie er 18 overleden. De gezondheidsdiensten schrijven dit onder meer toe aan een tekort aan beschermingsmateriaal en ontsmettingsmiddelen.

Daarnaast verloopt het opsporen en opvolgen van contacten moeizaam. Slechts 58 procent van de geïdentificeerde contacten wordt momenteel effectief opgevolgd, aanzienlijk minder dan de doelstelling van 95 procent.

Voorbereidingen op verdere stijging

Ondanks de omvang van de crisis verwachten experts dat het hoogtepunt van de epidemie nog niet bereikt is. De Congolese autoriteiten bereiden zich daarom voor op een verdere toename van het aantal patiënten.

In Ituri zijn inmiddels negen gespecialiseerde Ebola-centra operationeel. Daarnaast worden nieuwe behandelcentra gebouwd en wordt de oprichting van een extra ziekenhuis met 200 tot 300 bedden onderzocht.

Om de respons te versterken, heeft minister van Volksgezondheid Roger Kamba aangekondigd dat de vergoedingen voor medewerkers die betrokken zijn bij de bestrijding van de uitbraak worden verdubbeld. Ook werden meer dan duizend gemeenschapswerkers ingezet om de bevolking te sensibiliseren en nieuwe besmettingen sneller op te sporen.

Financiering en veiligheid blijven uitdagingen

Het totale budget voor de bestrijding van de epidemie wordt geraamd op 519 miljoen dollar. De Congolese overheid heeft reeds 50 miljoen dollar vrijgemaakt, maar rekent ook op internationale partners voor bijkomende steun.

Naast financiële uitdagingen vormen veiligheidsproblemen een belangrijke hinderpaal. Hulpverleners kregen te maken met aanvallen tijdens begrafenissen van Ebola-slachtoffers, terwijl gewapende groepen in sommige regio’s de toegang tot getroffen gebieden bemoeilijken.

Vraagtekens rond vaccinbescherming

Wetenschappers onderzoeken momenteel of personen die tijdens eerdere uitbraken werden gevaccineerd tegen de Zaïre-variant van Ebola ook gedeeltelijk beschermd zijn tegen de Bundibugyo-stam. Voorlopige aanwijzingen suggereren dat een zekere kruisbescherming mogelijk is, maar verder onderzoek moet hierover uitsluitsel geven.

Waarschuwing van Amerikaanse experts

Onderzoekers van de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC waarschuwen dat de epidemie de komende maanden nog aanzienlijk kan uitbreiden als besmette personen niet sneller worden opgespoord en geïsoleerd.

Volgens hun modellen zou het aantal gevallen tegen eind augustus kunnen oplopen tot meer dan 20.000 indien slechts een beperkt deel van de patiënten tijdig wordt geïsoleerd. Een efficiëntere opsporing en behandeling kan dat risico echter sterk verminderen.

De huidige uitbraak geldt daarmee als een van de grootste gezondheidsuitdagingen waarmee Oost-Congo de afgelopen jaren werd geconfronteerd. Terwijl de gezondheidsdiensten hun inspanningen opvoeren, blijft de internationale gemeenschap de situatie nauwlettend volgen.

© CongoForum, 22.06.26 (rk)

Beeld – bron: Radio Okapi