MATADI – In het dorpje Zamba I, in het gebied Songololo, zijn door de komst van het cementproject van PPC Barnet DRC Manufacturing ernstige spanningen ontstaan tussen de traditionele gemeenschappen. Dat bericht Kongo Media.

Wat aanvankelijk slechts een intern geschil was over de vertegenwoordiging van de Nanga Ne Kongo-clan, is geleidelijk uitgegroeid tot een explosieve zaak waarbij beschuldigingen rond vermeende verduistering, machtsstrijd, betwisting van traditionele legitimiteit en aanklachten wegens het niet nakomen van afspraken tussen de gemeenschappen door elkaar lopen.

Ter plaatse is er veel verdeeldheid, zo blijkt. In het oog van deze storm staat Michel Kiangebeni Nzomba,  chef van de FATU-substam van de grote stam Kulukuta Nkisi a Nene/Nzuzi a Nsungu. In een officiële brief aan de algemeen directeur van PPC Barnet DRC Manufacturing, geschreven door bepaalde delen van de gemeenschap, wordt de man beticht van verduistering, ondoorzichtig beheer en andere feiten.

De protestactie is voornamelijk gericht tegen Mike Leko Fwilu en Makabi Mpovela, die door het kamp van Kiangebeni Nzomba ervan worden beschuldigd zich te hebben opgeworpen als vertegenwoordigers van de gemeenschap zonder een geldige traditionele aanstelling of een democratisch mandaat van de verschillende geslachten waaruit de Nanga Ne Kongo-clan bestaat.

Volgens verschillende stukken in het dossier zou Mike Leko Fwilu afkomstig zijn uit het dorp Matundulu, dat onder de Mazinga-clan valt, en zou hij dus niet over de traditionele bevoegdheid beschikken om de Nanga Ne Kongo-clan van het dorp Zamba Ier officieel te vertegenwoordigen bij het beheer van de overeenkomsten die met PPC Barnet zijn gesloten.

De spanningen bereikten een nieuw hoogtepunt na de levering door PPC Barnet van machines bestemd voor de lokale ontwikkeling: vier opleggers en twee landbouwtractoren. De uitrusting zou zijn toevertrouwd aan de vennootschap Zamba Transport and Logistique SAS, met Mike Leko Fwilu als voorzitter van het directiecomité.

Geen transparantie

De critici zeggen dat de gemeenschap nooit een geloofwaardig financieel verslag kreeg over het gebruik van de voertuigen en tractoren. Ze spreken van ‘onvindbare inkomsten’, een totaal gebrek aan financiële transparantie en een ‘rampzalig beheer’.

Het kamp Kiangebeni Nzomba beschuldigt Mike Leko Fwilu er ook van de voor het dorp bestemde fondsen en goederen te beheren zonder enige controle door de gemeenschap.

In een brief aan PPC Barnet eisen de ondertekenaars met name:

– de boekhoudkundige stukken met betrekking tot de transacties tussen PPC Barnet en de lokale gemeenschap;
– de officiële overeenkomsten rond de levering van de voertuigen;
– de statuten van de vennootschap Zamba Transport and Logistique SAS;
– de bewijsstukken van de inkomsten die de exploitatie van de voertuigen heeft opgeleverd;
– de mechanismen voor de herverdeling van de voordelen voor de gemeenschap.

Volgens de critici worden personen bedreigd en onder druk gezet wanneer ze de gang van zaken aanklagen.

Omstreden overeenkomst

Centraal in deze machtsstrijd staat de overeenkomst die op 22 augustus 2014 werd ondertekend tussen PPC Barnet DRC Manufacturing en de Nanga Ne Kongo-clan van het dorp Zamba I. Die overeenkomst gaf aan de onderneming het recht om haar project uit te bouwen en aan mijnbouw te doen. In ruil engageerde het bedrijf zich op een aantal punten:

• de bouw van een moderne geïntegreerde school;
• gratis medische zorg voor 45 personen;
• de prioritaire aanwerving van leden van de gemeenschap op basis van hun vaardigheden;
• de aanleg van waterpunten;
• de terbeschikkingstelling van een gemeenschappelijke ambulance;
• de opleiding van vijf democratisch gekozen leden van het Trust Fund (jaarlijkse vergoeding en andere transacties ten gunste van de gemeenschap om transparantie en traceerbaarheid te waarborgen);
• steun voor lokale ontwikkeling en gemeenschapsinfrastructuur.

Maar meer dan tien jaar na de ondertekening van deze overeenkomst zijn verschillende inwoners van mening dat deze beloftes nooit in voldoend mate zijn nagekomen.

Mijnbouwwet uit 2018

De critici wijzen ook op de eisen die zijn ingevoerd door de herziene Mijnbouwwet van 2018, met name de verplichting voor mijnbouw- en steengroevebedrijven om vóór de daadwerkelijke exploitatie een overeenkomst te sluiten met de betrokken gemeenschappen. Volgens hen zou PPC Barnet zijn activiteiten voortzetten zonder zich te houden aan de nieuwe wettelijke bepalingen. 

De tegenstanders hekelen met name:

• het aanhoudende gebrek aan drinkwater;
• het tekort aan moderne sanitaire en schoolinfrastructuur;
• het ontbreken van een duidelijk mechanisme voor de schadeloosstelling van de getroffen bevolking;
• de schade aan woningen door bepaalde activiteiten;
• de uitsluiting van verschillende gemeenschapsgroepen bij het beheer van het partnerschap met het bedrijf.

Voor veel inwoners leidt de situatie tot grote frustraties. De plaatselijke bevolking zegt geen baat te ondervinden bij de industriële activiteiten.

Vele betrokken partijen

Het conflict zit nu in de juridische en administratieve fase. Diverse autoriteiten zijn ondertussen betrokken bij het dossier:

• het nationale Ministerie van Mijnbouw;
• het provinciale Ministerie van Binnenlandse Zaken van Centraal-Kongo;
• de inlichtingendiensten;
• de officier van justitie bij de rechtbank van eerste aanleg van Mbanza-Ngungu;
• de territoriale en traditionele autoriteiten van Songololo;
• de algemene directie van PPC Barnet DRC Manufacturing.

Wie wordt er beter van?

Voor veel inwoners gaat het om veel meer dan een traditionele vete. Deze kwestie toont hoe economische projecten vaak niet gepaard gaat met genoeg voordelen voor een plaatselijke gemeenschap en roept ernstige vragen op over de herverdeling van de opbrengsten uit de industriële exploitatie van gronden.

Sommigen uit de lokale gemeenschap vinden dat PPC Barnet inspeelden op de interne verdeeldheid en onderhandelden met de meest interessante gesprekspartners. Anderen zijn van mening dat plaatselijke leiders de voordelen voor de lokale gemeenschap omzetten in voordelen voor zichzelf.

De directie van PPC Barnet en de personen die worden aangeklaagd, hebben zich publiekelijk nog niet uitgelaten over de aantijgingen.

Een centrale vraag is en blijft wie beter wordt van het geld dat wordt verdiend op de gronden waarom het gaat?

© CongoForum, 10.05.26 (em)

Beeld – bron: CongoForum / Eddy Merveillie