KINSHASA – De rebellenbeweging AFC/M23, die volgens de VN een belangrijke rol speelt in de veiligheidscrisis die het land teistert en militaire steun krijgt van Rwanda, is één van de spelers die door João Lourenço, president van Angola en huidig voorzitter van de Afrikaanse Unie, zijn uitgenodigd voor overleg. In zijn antwoord, dat op zondag 11 januari door Actualité.cd werd geraadpleegd, noemt AFC/M23 de initiatieven van Luanda prijzenswaardig, maar blijft de beweging voorzichtig en maakt ze ook bedenkingen.
“Wij zouden graag meer duidelijkheid krijgen over de precieze aard van de beoogde aanpak. Gaat het om het starten van een nieuw onderhandelingsproces, het opzetten van een parallel proces aan het huidige proces in Doha of een aanvullend initiatief dat aansluit bij en een versterking vormt van het proces van Doha? Met het oog op een mogelijke ontmoeting tussen de partijen in Luanda zouden we in dit specifieke kader ook graag willen weten welke status het Dohaproces zou krijgen en welke modaliteiten worden overwogen voor de organisatie of de toekomst ervan, om te voorkomen dat de reeds behaalde resultaten impliciet in het geding komen”, schreef Corneille Nangaa, politiek coördinator van AFC/M23.
De gewapende beweging hoopt meer duidelijkheid te krijgen over de mogelijke betrokkenheid van de Qatarese bemiddeling bij deze ontmoeting en, indien van toepassing, over de titel en de rol die zij zou moeten spelen, gezien haar betrokkenheid bij het lopende proces in Doha.
De rebellen hekelen ook wat zij omschrijven als een wildgroei aan vredesfora, van Nairobi tot Luanda en vervolgens Doha, zonder adequate coördinatie.
“Een dergelijke dynamiek, wanneer deze niet duidelijk wordt geformuleerd, kan leiden tot overlappingen, verwikkelingen en soms tegenstrijdigheden, ten koste van de duidelijkheid, de samenhang, de consistentie en uiteindelijk de doeltreffendheid van de geleverde inspanningen. Op meer structureel vlak heeft het onderhandelingsproces vanaf het begin te lijden gehad onder methodologische en institutionele instabiliteit, wat niet bevorderlijk is voor de consolidatie van een vredesproces”, verklaarde de voormalige voorzitter van de onafhankelijke nationale kiescommissie, Corneille Nangaa.
Bovendien beschuldigt AFC/M23 Kinshasa impliciet van uitstelgedrag en herhaalde manipulaties, terwijl zij bij Lourenço pleit voor duidelijkheid om de samenhang en doeltreffendheid te waarborgen met het oog op duurzame vrede en regionale stabiliteit.
“De gesprekken, die aanvankelijk in Nairobi waren begonnen, werden zonder voorafgaand formeel overleg met de Keniaanse partij naar Luanda verplaatst, terwijl het proces nog gaande was. Op dezelfde manier vond, terwijl de besprekingen in Luanda werden voortgezet, een nieuwe verplaatsing van het onderhandelingskader naar Doha plaats zonder voorafgaande informatie of coördinatie met de Angolese autoriteiten. Parallel aan het proces van Doha werd bovendien een afzonderlijk verzoek om Amerikaanse bemiddeling ingediend door president Félix Tshisekedi, waardoor een extra kanaal werd gecreëerd dat niet formeel in het bestaande mechanisme was geïntegreerd.”
De opeenvolgende reizen van het Congolese staatshoofd Félix Tshisekedi naar Luanda (Angola) om daar João Manuel Gonçalves Lourenço te ontmoeten, doen in de Congolese sociaal-politieke kringen vermoeden dat er een nieuw diplomatiek initiatief op komst is. Op dit moment bevestigen noch Kinshasa noch Luanda de totstandkoming of invoering van een nieuw diplomatiek kader dat deze stap rechtvaardigt, gezien de status van João Lourenço als fungerend voorzitter van de Afrikaanse Unie.
Deze dynamiek doet zich voor in een context waarin, ondanks de betrokkenheid van de Amerikaanse president Donald Trump en de kennelijke versnelling van het proces van Washington, de situatie ter plaatse verontrustend blijft. Kinshasa en Kigali hebben nog altijd moeite om op één lijn te komen, terwijl de spanningen blijven bestaan in een context van wederzijdse beschuldigingen van niet-nakoming van de toezeggingen die in het kader van diplomatieke initiatieven, met name het proces van Washington, zijn gedaan.
Hetzelfde geldt voor de gesprekken in Doha, die onder de hoede van de emir van Qatar worden gevoerd tussen Kinshasa en de door Rwanda gesteunde rebellen van AFC/M23. Ook daar lukt het niet echt om concrete resultaten op het terrein te boeken. Deze onderhandelingen, die bedoeld waren als aanvulling op de akkoorden van Washington door de diepere oorzaken van het conflict aan te pakken, met name het herstel van het gezag van de staat en de reïntegratie van de gewapende groeperingen, lijken momenteel in een impasse te verkeren. Deze inertie en diplomatieke aarzelingen werken de voortdurende gewelddadige confrontaties tussen AFC/M23, gesteund door Rwanda, en de regeringstroepen in de hand.
© CongoForum, 12.01.26 (rk)
Beeld – bron: Corneille Nangaa/Radio Okapi
