BRUSSEL – De voormalige diplomaat en ex-vicevoorzitter van de Europese Commissie Étienne Davignon (93 jaar) moet zich voor de correctionele rechtbank van Brussel verantwoorden voor zijn vermeende rol in de ontvoering en overbrenging van Patrice Lumumba. Die feiten leidden uiteindelijk tot de moord op de eerste premier van het onafhankelijke Congo op 17 januari 1961.
Davignon is de laatste nog levende Belg onder de elf personen tegen wie in 2011 een klacht wegens oorlogsmisdaden werd ingediend door de kinderen van Lumumba. Na een gerechtelijk onderzoek dat meer dan tien jaar duurde, wordt hij nu doorverwezen naar de correctionele rechtbank.
Volgens het federaal parket wordt Davignon verdacht van de onwettige detentie en overbrenging van een krijgsgevangene, het ontzeggen van diens recht op een eerlijk proces en het onderwerpen aan vernederende en onmenselijke behandelingen. De intentie om te doden wordt hem echter niet ten laste gelegd.
Begin jaren zestig was Davignon een jonge diplomaat in opleiding, gestationeerd in Kinshasa en later in Brazzaville, op het moment van de arrestatie, opsporing en executie van Lumumba. Het parket stelt dat hij via zijn positie binnen diplomatieke netwerken op de hoogte kon zijn van het plan om Lumumba te arresteren en van de omstandigheden van diens overbrenging.
Geëxecuteerd in Katanga
Patrice Lumumba, de eerste regeringsleider van het onafhankelijke Congo, werd afgezet, gearresteerd en vervolgens overgebracht naar Katanga. Daar werd hij in januari 1961 geëxecuteerd, samen met Maurice M’Polo en Joseph Okito. Dat gebeurde in een context van Koude Oorlog, regionale afscheidingsbewegingen en buitenlandse inmenging.
Zes familieleden van Lumumba, kleinkinderen van de voormalige premier, waren aanwezig op de zitting en hebben zich burgerlijke partij gesteld. Zij stellen dat het niet te laat is om wat zij omschrijven als een “noodlottige staatsmisdaad” te berechten en pleiten voor een publiek debat over deze koloniale misdaad en de erkenning van de Belgische verantwoordelijkheid.
De verdediging had eerder aangevoerd dat de feiten verjaard waren en dat de redelijke termijn van de procedure overschreden was.
Davignon, afkomstig uit de Belgische adel en lange tijd een sleutelfiguur in het establishment, bekleedde na de jaren zestig verschillende topposities, onder meer als Europees commissaris en industrieel strateeg. De heropening van het dossier is mede te danken aan het werk van historicus Ludo De Witte, die de betrokkenheid van Belgische civiele en militaire spelers bij de executie van Lumumba documenteerde.
© CongoForum, 17.03.26 (rk)
Beeld – bron: standbeeld van Lumumba in Congo/Radio Okapi
