GENEVE – Tom Fletcher, adjunct-secretaris-generaal van de Verenigde Naties voor Humanitaire Zaken en coördinator van noodhulp, en Jeremy Lewin, senior-functionaris voor Buitenlandse hulp, Humanitaire zaken en Religieuze vrijheid bij het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, hebben op maandag 29 december 2025 in Genève (Zwitserland) een memorandum van overeenstemming ondertekend om de uitbetaling van een bedrag van 2 miljard dollar door de regering-Trump mogelijk te maken ter ondersteuning van humanitaire operaties in 2026. Dat schrijft Actualité.cd.

Dit bedrag, dat zal worden uitgekeerd aan humanitaire fondsen onder leiding van het bureau van Fletcher (OCHA), is bedoeld om levensreddende operaties in 17 landen te ondersteunen, met als doel miljoenen levens te redden in 2026. Eén van deze landen is de Democratische Republiek Congo, die te maken heeft met de acties van lokale en buitenlandse gewapende groepen, evenals de opstand van de AFC/M23, gesteund door Rwanda.

Marco Rubio, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken: “De Verenigde Staten blijven het meest genereuze land ter wereld als het gaat om levensreddende humanitaire hulp, maar onder leiding van Donald Trump zal belastinggeld nooit verspilling, anti-Amerikanisme of inefficiëntie financieren. Vandaag hebben het ministerie van Buitenlandse Zaken en de Verenigde Naties een overeenkomst ondertekend die fundamenteel hervormt hoe de Verenigde Staten humanitaire acties plannen, financieren en erop toezicht houden, waardoor er meer levens worden gered met minder geld van de Amerikaanse belastingbetaler. “Dit nieuwe model zal de last van de humanitaire actie van de VN beter delen met andere ontwikkelde landen en vereist dat de VN haar buitensporige uitgaven vermindert, overlappingen elimineert en nieuwe en effectieve mechanismen voor impact, verantwoording en toezicht inzet.” 

Humanitair werk

Jeremy Lewin legt de politieke betekenis van het initiatief uit. Volgens de regering-Trump had het humanitaire systeem van de VN “de grenzen overschreden”, tot het punt dat het inefficiënt, kostbaar en versnipperd was geworden. “We hebben een humanitair systeem aangetroffen dat buiten alle proporties was gegroeid en op de een of andere manier onhoudbaar was geworden.”

De Amerikaanse reactie wil radicaal zijn: een einde maken aan honderden verspreide subsidies ten gunste van een gemeenschappelijk financieringsmechanisme, onder de versterkte autoriteit van de humanitaire coördinatoren ter plaatse. “In plaats van al die individuele, versnipperde subsidies per project, zal de humanitaire coördinator of de regionale coördinator van een bepaalde regio de macht en verantwoordelijkheid voor de coördinatie hebben”, aldus Lewin.

Volgens Washington moet deze nieuwe architectuur ook de politieke controle versterken. “Amerikaanse belastingbetalers hebben het recht om te weten hoe hun steun wordt gebruikt”  zegt Tom Fletcher instemmend. Hij belooft te laten zien “hoe elke dollar een echte en vitale impact heeft.” De fondsen zullen onderworpen zijn aan versterkte verantwoordingsmechanismen, afgestemd op de “Amerikaanse nationale belangen”, aldus Lewin.

Bewust doorgevoerd, ondanks waarschijnlijke weerstand

Volgens de VN hebben de twee verantwoordelijken niet geprobeerd de omvang van het project te bagatelliseren. “Er zullen veel ontevreden mensen zijn,” erkende Jeremy Lewin, en hij neemt hervormingen voor lief die mogelijk agentschappen, partnerorganisaties en de interne evenwichten van het systeem zullen verstoren. Tom Fletcher spreekt van een “humanitaire herstart”, gebaseerd op “prioritering, efficiëntie, hervorming, consolidatie en vernieuwing van het humanitaire systeem.”

De opschorting van de financiering van het Amerikaanse agentschap voor internationale ontwikkeling (USAID) door de Trump-regering heeft ernstige gevolgen gehad in de Democratische Republiek Congo, vooral in het oosten, een regio die wordt geconfronteerd met een ernstige humanitaire en gezondheidscrisis. Het humanitaire responsplan 2025 voor de DR Congo, begroot op 2,54 miljard dollar, blijft grotendeels ondergefinancierd, terwijl de veiligheids- en humanitaire situatie blijft verslechteren en de behoeften in het oosten van het land blijven toenemen. Bij de Veiligheidsraad van de VN gaf Jean-Pierre Lacroix, adjunct-secretaris-generaal van de Verenigde Naties voor vredesoperaties, aan dat tot nu toe slechts 22% van dit plan is gefinancierd.

Terwijl het geweld in het oosten van Congo dit jaar is toegenomen en duizenden mensen zonder toegang tot essentiële geneesmiddelen zijn, hebben de Verenigde Staten een belangrijke overeenkomst voor de levering van noodkits aan de slachtoffers in de regio geannuleerd.

Volgens het persagentschap Reuters bevatten deze kits medicijnen om hiv en andere seksueel overdraagbare infecties te voorkomen en ongewenste zwangerschappen te vermijden. De financiering van USAID was ook bedoeld om aan te vullen in de door de oorlog geteisterde oostelijke provincies.

© CongoForum, 30.12.25 (rk)

Beeld – bron: Tom Fletcher en Congolees minister van Buitenlandse Zaken, Thérèse Kayikwamba Wagner, op 23/06/2025/Ministerie van Buitenlandse Zaken