KINSHASA – FONAREV, het Nationaal Fonds voor schadevergoedingen aan slachtoffers van seksueel geweld en oorlogsmisdaden, bestaat al sinds 2022. Maar La Libre Belgique constateert dat het Fonds eerder een soort ‘zwarte kas’ is geworden ten bate van de clan rond president Félix Tshisekedi.

Volgens een presidentieel besluit uit 2023 moest 11% van de heffingen in de mijnbouw worden gestort naar FONAREV. Tussen januari 2024 en juni 2025 werd zo ruim 212 miljoen dollar ingezameld. Van dat flinke bedrag belandde uiteindelijk amper 5 miljoen dollar bij de slachtoffers voor wie de centen bedoeld zijn, nog geen 2,5% van het totale bedrag.

De rest van de middelen ‘verdampte’, ging naar prestigeprojecten of belandde in de portemonnee van een aantal personen. Wat werd er gerealiseerd voor de slachtoffers ? Drie drinkwaterputten, een vernieuwde school, een gedenkteken in Kisangani.

Hoge werkingskosten

In het tweede kwartaal van 2025 werd bijna 61 miljoen dollar geïncasseerd door FONAREV. Meer dan de helft daarvan ging naar werkingskosten, lonen, administratieve uitgaven en communicatie. Nog geen vijfde werd gebruikt voor schadevergoedingen aan slachtoffers. En de financiële directie van FONAREV gaf 130% van haar begroting uit.

Bij het Fonds wordt ook geld uitgegeven voor extravagante missies, buitensporige communicatiecampagnes en niet-geplande aankopen, aldus La Libre. “FONAREV geeft meer uit aan zijn kopieermachines dan aan de slachtoffers”, zegt een ambtenaar bij het ministerie van Mensenrechten.

In februari van dit jaar besloot de raad van bestuur om 8% af te romen van al het geld dat sinds januari 2024 werd geïnd. Die oefening leverde een enveloppe van 14 miljoen dollar op. Dat geld werd in cash ‘verdeeld’. De centen gingen naar de leidinggevenden bij het Fonds, die al worden betaald voor hun rol.

Overeenkomst met VN

FONAREV tekende in juni van dit jaar een overeenkomst met de Verenigde Naties: 12 miljoen dollar zou worden gebruikt voor mobiele klinieken en bijstand aan ontheemden. In de praktijk kwam daar niets van in huis. “Hoelang zal UNDP nog accepteren dat zijn conventies worden gebruikt als alibi voor een zwarte kas bij de president?”, stelt een VN-expert, die anoniem wil blijven.

FONAREV maakte 15 miljoen dollar vrij voor de stichting van Denise Nyakeru, de echtgenote van Tshisekedi. Die stichting, nu de Fondation LONA, moest het geld gebruiken voor humanitaire hulp aan Burundese vluchtelingen in Zuid-Kivu. In de praktijk verdween 14,5 miljoen dollar en werd slechts een half miljoen dollar besteed aan humanitaire bijstand.

Het Fonds financierde in augustus een campagne rond de ‘Genocost’, de genocide om economische motieven in het oosten van Congo. Die campagne werd gebruikt om Rwanda en Tutsi’s met de vinger te wijzen, de feiten politiek te misbruiken en overheidsgeld anders te besteden. Alleen al een herdenkingsdag op 2 augustus kostte meer dan 1,6 miljoen dollar. Opnieuw waren er vraagtekens over het gebruik van dat geld.

‘Familiebedrijf’

Volgens La Libre Belgique is FONAREV een ‘familiebedrijf’ geworden voor de Tshisekedi’s. Het ministerie van Mensenrechten heeft de voogdij over het Fonds maar krijgt de financiële verslagen niet te zien.

La Libre Belgique begrijpt niet dat FONAREV in wezen dient als zwarte kas voor de machthebbers en verstaat al evenmin waarom UNDP en de partners van Congo deze gang van zaken blijven dulden. “De DR Congo verdient beter dan deze doodgravers die zich voordoen als weldoeners”, luidt het. “De slachtoffers verdienen gerechtigheid, geen slogans. En de internationale gemeenschap moet kiezen: de overlevenden steunen of blijven goedvinden dat ze worden bestolen.”

© CongoForum, 24.09.25 (db)

Beeld – bron: Radio Okapi