GOMA – Ondanks de ondertekening van de Beginselverklaring, bemiddeld door Qatar, en het optimisme van partners zoals de Verenigde Staten, regionale organisaties en anderen, lijken de Congolese regering en de AFC/M23-opstandelingen anders te denken over een echte oplossing voor de veiligheidscrisis in het oosten van de Democratische Republiek Congo. Dat constateert Actualité.cd.

Na de aankondigingen van Kinshasa over deze Beginselverklaring beschuldigde de door Rwanda gesteunde rebellie de regering ervan de geest van de verklaring te schenden, wat het verdere verloop van het proces zou kunnen blokkeren.

Op een persconferentie op vrijdag 25 juli in Goma lichtte Benjamin Mbonimpa, uitvoerend secretaris van AFC/M23, de verschillende punten toe van de Beginselverklaring die in Doha werd ondertekend. Met betrekking tot het herstel van het regeringsgezag in de door de opstand bezette gebieden benadrukte Mbonimpa dat “dit een nieuwe politieke orde is, wat betekent dat de overeenkomst die zal worden ondertekend, zal bepalen wat wij staatsgezag noemen en wie de leiders zijn.”

“Daarom is zelfs de titel inhoudelijk anders. Er staat dat het van toepassing is op het gehele nationale grondgebied, niet alleen op de gebieden die onder controle staan van AFC/M23. Zodra we een overeenkomst ondertekenen die alle grondoorzaken van het conflict aanpakt en deze vervolgens uitvoeren, zal uiteindelijk wat wij het herstel van het staatsgezag noemen, plaatsvinden, waarbij de AFC/M23 een belangrijke rol zal spelen”, legde Mbonimpa uit.

Volgens AFC/M23 kan het staatsgezag met de huidige regering niet worden hersteld. “De  overeenkomst zal de voorwaarden, fasen en het tijdschema voor het herstel van het staatsgezag op het gehele nationale grondgebied vastleggen. Dit betekent niet dat we ons moeten richten op de territoria, de ruimtes of de gebieden die onze organisatie controleert, maar eerder op het gehele nationale grondgebied of de Republiek. Niet deze regering,maar de mensen zijn de belangrijkste spelers bij het herstel van het staatsgezag. Om de veiligheid hier, de vrede hier, de orde die heerst in Goma, Bukavu en de rest van de regio te benadrukken, zullen we die uitbreiden naar Kinshasa, zodat onze landgenoten die in de onrustige gebieden Kamwina Nsapu, Mobondo en elders in Ituri, Maniema en Kongo-Centraal wonen, ook kunnen profiteren van de orde en het gezag van de staat die in onze regio heerst”, klonk het.

Pleidooi voor ‘federalisme’

Volgens Mbonimpa willen de rebellen pleiten voor federalisme.

“Wat ze je niet verteld hebben, is dat we in Doha de verschillende hervormingen hebben besproken die nodig zijn voor goed bestuur. We zullen hervormingen voorstellen die het dagelijkse leven van de Congolese bevolking zullen verbeteren en ook de economie en ontwikkeling van ons land zullen stimuleren. We zullen bijvoorbeeld praten over federalisme. We maken er geen geheim van; we geloven dat dit de beste regeringsvorm is die kan worden ingevoerd om dit land, dat al 65 jaar in de modder is gedoken, nieuw leven in te blazen”, verklaarde de uitvoerend secretaris van AFC/M23.

“Dit is een van de hoofdoorzaken van het conflict, en we moeten er methodisch en verantwoord aan werken om een einde te maken aan de chaotische bestuursstructuur. Daarom is het herstel van het staatsgezag het doel van het proces na het ondertekenen van een overeenkomst en het aanpakken en oplossen van alle hoofdoorzaken van het conflict. Ik denk dat dat moment zal komen, niet op 17 augustus, wanneer we alle noodzakelijke wegen hebben uitgeput om het land weer op de rails te krijgen. En het zal niet met de regering in Kinshasa zijn.”

De tekst, geparafeerd na drie maanden van directe onderhandelingen onder leiding van Qatar, beoogt de volgende fasen van het vredesproces vorm te geven. Volgens het document verbinden de partijen zich ertoe de bepalingen van deze Beginselverklaring onmiddellijk na ondertekening en uiterlijk op 29 juli 2025 ten uitvoer te leggen. De partijen komen overeen om onmiddellijk na de uitvoering van de in deze Beginselverklaring vervatte toezeggingen rechtstreekse onderhandelingen te openen, met het oog op het starten van besprekingen over een vredesakkoord, uiterlijk op 8 augustus 2025.

Volgens de Beginselverklaring zullen deze onderhandelingen deel uitmaken van het Vredesakkoord tussen de DR Congo en Rwanda, dat op 27 juni 2025 in Washington werd ondertekend. De partijen verbinden zich ertoe om onderhandelingen te voeren over een alomvattend vredesakkoord, met als doel een consensus te bereiken en het akkoord uiterlijk op 17 augustus 2025 te ondertekenen.

Congo en de rebellen zeggen allebei dat de tegenpartij zich militair aan het versterken is. Volgens Kinshasa is de door Rwanda gesteunde AFC/M23-opstand gericht op de verovering van de stad Uvira in de provincie Zuid-Kivu en andere delen van het land die nog onder controle staan van de FARDC.

Volgens de Congolese regering en de VN zijn er bij de gevechten met het reguliere leger duizenden mensen om het leven gekomen. Hierdoor is de humanitaire crisis voor honderdduizenden ontheemden nog verergerd.

© CongoForum, 28.07.25 (rk)

Beeld – bron: Sumbu Sita Mambu, Hoge Vertegenwoordiger van de President van de Republiek, verantwoordelijk voor de processen in Luanda en Nairobi, ondertekent de beginselverklaring met de M23 in Doha, Qatar. 19 juli 2025/Congolees ministerie van Binnenlandse Zaken