KINSHASA – Bij de onderhandelingen tussen Kinshasa en M23/AFC, in Doha (Qatar), eisen de rebellen dat er voortaan zou worden gesproken van Oost-Congo en West-Congo. Politiek analist en demograaf Philippe Undji Yangya, afkomstig uit Fizi in Zuid-Kivu, waarschuwt voor deze eis, signaleert Mediacongo.

Zulke concepten zijn politieke splinterbommen, zegt Undji Yangya. “Deze giftige ideeën vertrappelen de nagedachtenis van mensen die hun leven gaven voor de eenheid van Congo, Patrice Lumumba, Laurent-Désiré Kabila, Mobutu Sese Seko en Etienne Tshisekedi wa Mulumba.”

De politiek analist waarschuwt voor een ‘aangepast federalisme’ of een ‘territoriale institutionele hervorming’ die het land zouden ontwrichten. “Dit is onverenigbaar met de geest en de letter van de Congolese Grondwet.”

Bij de onafhankelijkheid in 1960 pleitte Lumumba voor een echte onafhankelijkheid, met een unitaire en sterke staat die gedekoloniseerd moest zijn. Hij zag het federalisme als een mogelijk wapen van de Belgen om de nieuwe staat te verzwakken. Lumumba werd vermoord in 1961. Katanga probeerde zich af te scheiden, maar uiteindelijk werd de eenheid toch hersteld.

Laurent-Désiré Kabila wilde naar eigen zeggen ‘nooit Congo verraden’. “Hij nam de macht om de natie te laten opstaan, niet om ze op te delen. Toen hij de ware bedoelingen van sommige bondgenoten onder ogen zag, verkoos hij het isolement boven compromissen.”

Ook de omstreden dictator Mobutu wilde een ondeelbaar land. “Hij zei openlijk dat hij een alliantie zou sluiten met om het even wie om de eenheid van Congo te verdedigen.”

Etienne Tshisekedi, de vader van president Félix Tshisekedi, verzette zich ook tegen een opdeling van de Congolezen volgens etnische of regionale grenzen.

Paard van Troje

De politiek analist ziet het akkoord van Washington (27 juni 2025) als ‘een belangrijke diplomatieke stap vooruit’. Dit akkoord zou een dialoog tussen de strijdende partijen in Oost-Congo moeten mogelijk maken. “Maar het mag geen paard van Troje worden waarbij een paralleel politiek systeem wordt binnengesmokkeld dat niet past bij onze Grondwet.”

Volgens Undji Yangya is er nu nood aan ‘dappere, lucide en vastbesloten elites’ in Congo. Hij pleit voor een dialoog, op voorwaarde dat de eenheid van Congo, de onschendbaarheid van het grondgebied en de soevereiniteit van het volk worden gerespecteerd.

“Wij erfden Congo niet om het te vernietigen”, aldus de politiek analist. “We kregen Congo als een heilig goed om het te verdedigen, te laten groeien en ongeschonden door te geven aan toekomstige generaties.”

© CongoForum, 15.07.25 (db)

Beeld – bron: Wikimedia