KINSHASA – Het strategisch partnerschap tussen de Verenigde Staten en de Democratische Republiek Congo lokt nog altijd sterke reacties uit in het Congolese sociaal-politieke landschap, bericht Actualité.cd. Terwijl de regering het akkoord ziet als een krachtig signaal van wederzijds vertrouwen tussen Kinshasa en Washington, hekelen verschillende kritische stemmen ‘de uitverkoop van nationale rijkdommen’. Volgens hen moet het akkoord vooral dienen om het huidige Congolese regime in het zadel te houden, ten koste van de belangen van het land.

Maar vicepremier en minister van Nationale Economie Daniel Mukoko Samba verdedigt het inhoudelijke kader en de doelstellingen van het partnerschap. Eerder deze week sprak hij tegen dat het gaat om een “uitverkoop” en presenteerde hij het akkoord als een structureel antwoord op de plundering van Congolese ertsen, die volgens hem vaak vaak het werk is van binnenlandse spelers in samenwerking met buurlanden.

“Neem nu coltan. De wereld verbruikt jaarlijks ongeveer 2.000 ton coltan om onze telefoons, tablets en andere gadgets te laten functioneren. Bijna de helft van die productie komt uit de DR Congo, meer bepaald uit de mijn van Rubaya. Is het normaal dat deze rijkdom in zulke omstandigheden blijft worden geëxploiteerd? Is het normaal dat landen die geen grote goudproducenten zijn vandaag tot de belangrijkste exporteurs van het continent behoren, terwijl iedereen weet dat dit goud uit de DR Congo afkomstig is? Daar zit de ware plundering”, aldus Mukoko Samba.

Plundering door Rwanda

De minister van Economie verwees naar recente gegevens over de stijging van de Rwandese coltanexport, volgens hem een duidelijke illustratie van de manier waarop Congolese grondstoffen worden gestolen en geplunderd. “Betrouwbare cijfers tonen aan dat de Rwandese coltanexport tussen januari en juni met 213 procent is toegenomen. Dat is de echte uitverkoop. Dat is de plundering die al decennialang voortduurt. En precies dat wil dit akkoord beëindigen, door het huidige roofmodel te vervangen door een systeem gebaseerd op echte investeringen en industriële mijnbouw die voldoet aan internationale normen”, zei de minister.

Verwijzend naar artikel 11 van het strategisch partnerschap benadrukte Daniel Mukoko Samba de convergentie van belangen tussen de DR Congo en de Verenigde Staten, met name op het vlak van toegang tot kritieke ertsen.

“Het akkoord voorziet in de oprichting van een strategische ertsreserve op Congolees grondgebied. Neem het voorbeeld van kobalt: de DR Congo levert bijna 70 procent van het wereldwijde aanbod. Toen wij in februari de export opschortten, stegen de prijzen — die al twee jaar aan het dalen waren — van 20.000 dollar per ton naar meer dan 52.000 dollar vandaag. Dat toont onze werkelijke impact op de wereldmarkt aan.”

Meer invloed op markten

Door zelf strategische voorraden aan te leggen zal Congo meer invloed op de markten krijgen, verwacht Mukoko Samba. “Vandaag beschikken wij niet over kobaltvoorraden op ons eigen grondgebied. Dit akkoord voorziet juist in de aanleg van een strategische reserve, met name voor kobalt, een essentiële grondstof voor industriële economieën en defensiebedrijven. Het partnerschap gaat niet over een uitverkoop maar wil de mijnbouw formaliseren en de problemen van de artisanale exploitatie aanpakken.”

Het strategisch partnerschap werd in Washington ondertekend om een reeks projecten te kaderen en te versnellen die als prioritair worden beschouwd voor de industrialisering van de DR Congo, de beveiliging van toeleveringsketens voor kritieke ertsen en de ontwikkeling van essentiële infrastructuur. Het akkoord is één  van de pijlers van de Washington-akkoorden die onder toezicht van de regering-Trump werden gesloten.

Lijst met strategische projecten

Overeenkomstig de bepalingen van het akkoord moet de DR Congo binnen de 30 dagen na de inwerkingtreding een eerste lijst overmaken van de zogenaamde “DRC Designated Strategic Projects”. Die projecten worden beschouwd als essentieel voor de economische transformatie van het land en moeten bijdragen tot de creatie van jobs, een hogere lokale toegevoegde waarde, de versterking van energie- en logistieke infrastructuur en de stabilisatie van grondstofrijke regio’s.

Binnen dezelfde termijn moet Kinshasa ook een eerste lijst indienen van mijnbouwactiva en exploratiezones die worden ondergebracht in de Strategic Asset Reserve (SAR), een mechanisme gericht op kritieke ertsen en goud. Deze activa kunnen bestaande concessies omvatten of nog niet toegewezen zones, waarbij de Verenigde Staten de kans krijgen om te bieden op elk project dat in dit kader wordt aangemeld.

Tot slot identificeert het akkoord verschillende prioritaire structurele projecten, waaronder het herstel van de spoorlijn DR Congo-Angola in het kader van de corridor Sakania-Lobito. Die corridor wordt gezien als een strategische as voor de export van koper, kobalt en zink. Beide partijen willen de werken afstemmen met Angola en zowel publieke als private financiering mobiliseren, onder meer via multilaterale financiële instellingen.

© CongoForum, 02.01.26 (rk)

Beeld – bron: Daniel Mukoko Samba/Radio Okapi