KINSHASA – Een internationaal team van onderzoekers, waaronder één expert uit de Democratische Republiek Congo, is erin geslaagd om voor het eerst de genen te identificeren die verantwoordelijk zijn voor de biosynthese van de beroemde cinchona-alkaloïden, waaronder kinine, dat al meer dan twee eeuwen wordt gebruikt als behandeling tegen malaria. De bevindingen werden op 18 maart 2026 gepubliceerd in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Nature. Dat meldt het Congolese persagentschap ACP.
Het onderzoek legt de genetische en chemische mechanismen bloot waarmee kinabomen, alkaloïden of natuurlijke verbindingen zoals kinine produceren. Er werd ook aangetoond dat de in de kinaboom geïdentificeerde enzymen kunnen worden gebruikt om de moleculen van kinine en gehalogeneerde analogen te produceren zodra deze enzymen in een andere plant, zoals de tabaksplant, worden ingebracht, zegt dr. Blaise Kimbadi. Hij is onderzoeker en docent aan het Max-Planck-Instituut voor Chemische Ecologie in Duitsland en aan de faculteit Wetenschappen en Technologieën van de Universiteit van Kinshasa.
Dankzij dit onderzoek kan de productie van kinine in de komende jaren ingrijpende veranderingen ondergaan. “We zullen niet langer per se kininebomen nodig hebben om kinine te produceren, zoals dat nu het geval is. We zullen ook niet langer grote kinineplantages moeten hebben in de moeilijk bereikbare of problematische gebieden”, stelt de Congolese chemicus.
Nieuwe derivaten
Via geavanceerde technieken ontdekten de wetenschappers een nieuw tussenproduct en slaagden ze erin om kinine-moleculen te produceren in een modelplant (Nicotiana benthamiana). Die ontdekking maakt de weg vrij voor een duurzame productie en de ontwikkeling van nieuwe derivaten met veelbelovende medische en chemische toepassingen. “Ons werk zal het mogelijk maken om deze geneesmiddelen via biotechnologische methoden te produceren. We verwachten dat de prijs van kinine en soortgelijke verbindingen aanzienlijk kan worden verlaagd”, aldus Kibadi.
Volgens de Congolees maakt het onderzoek de productie mogelijk van een breed scala aan derivaten die kunnen worden getest om effectievere geneesmiddelen te vinden, met minder of geen bijwerkingen, zoals bijvoorbeeld bij kinine. Een heel belangrijke stap in het onderzoek naar natuurlijke producten en de toepassing ervan ten dienste van de gezondheidszorg en de industrie.
Extra perspectieven
De resultaten van dit onderzoek bieden nieuwe perspectieven voor het gebruik van natuurlijke producten en de toepassing ervan in het dagelijks leven. “We losten een lang bestaand raadsel op: ontdekken hoe kinabomen kinine synthetiseren.” “Kinine en de structureel verwante moleculen die de kinaboom eveneens produceert, worden al eeuwenlang gebruikt als geneesmiddelen, voedingsadditieven en veelzijdige hulpmiddelen in chemisch onderzoek en de industrie.”
De Congolees denkt dat de bevindingen van de onderzoekers het pad effenen voor het maken van waardevolle natuurlijke producten en hun nieuwe analogen, die mogelijk betere geneeskrachtige eigenschappen hebben. Kibadi promoveerde in 2019 in de natuurwetenschappen aan de Universiteit van Würzburg in Duitsland.
Dr. Blaise Kimbadi staat wereldwijd bekend om zijn hoogstaand onderzoek op het gebied van chemie en farmacologie. Hij ontdekte natuurlijke verbindingen die erg nuttig kunnen zijn voor de strijd tegen kanker en malaria.
Eerder onderzoek van Kimbadi leidde tot de ontdekking van nieuwe natuurlijke producten, “mbandakamines”: moleculen die malaria- en slaapziektemicroben kunnen bestrijden. Deze moleculen worden gehaald uit lianen in de bossen nabij de stad Mbandaka, de hoofdplaats van de provincie Equateur, in het westen van Congo.
© CongoForum, 23.03.26 (em)
Beeld – bron: Radio Okapi
