KINSHASA – De Democratische Republiek Congo wordt momenteel geconfronteerd met een cholera-uitbraak die sinds bijna tien jaar niet meer zo ernstig is geweest. Dat schrijft Les Dépêches de la Tshopo op basis van een persbericht van Artsen Zonder Grenzen.

Van de 58.000 geregistreerde verdachte gevallen kenden er 1.700 een dodelijke afloop. Twintig van de 26 provincies zijn nu getroffen, wat illustreert hoe snel de ziekte terrein wint, ook in gebieden die tot nu toe gespaard waren gebleven.

De uitbraak is te wijten aan de combinatie van humanitaire en ecologische crisissen zoals overstromingen en massale volksverhuizingen, de aanhoudende onveiligheid, de instorting van de gezondheidsinfrastructuur en een chronisch tekort aan drinkwater. Nu het regenseizoen nadert, is het risico op een verslechtering reëel.

“De snelle verspreiding van de epidemie dit jaar baart ons grote zorgen. Als er voor het begin van de hevige regenval niets wordt ondernomen, zijn nieuwe uitbraken onvermijdelijk”, waarschuwt dr. Jean-Gilbert Ndong, medisch coördinator van Artsen Zonder Grenzen in Congo.

Humanitaire respons onder druk

Sinds januari 2025 voert AZG steeds meer noodhulpacties uit in verschillende provincies: Noord- en Zuid-Kivu, Maniema, Sankuru, Tshopo, Équateur, Kinshasa, Mai-Ndombe, Haut-Katanga en Tanganyika.

In slechts negen maanden tijd werden 35.800 patiënten behandeld en 22.000 mensen tegen cholera ingeënt. Gebieden als Fizi (Zuid-Kivu) en Kongakonga (Tshopo) behoren tot de zwaarst getroffen gebieden.

Een gebrek aan financiering, te weinig coördinatie, een zwak epidemiologisch surveillancesysteem en een tekort aan gekwalificeerd personeel zijn wel ernstige obstakels. De lokale gezondheidsvoorzieningen zijn vaak zwaar vervallen en hebben een groot gebrek aan materiaal zodat ze de grootste moeite hebben om op de noodsituatie te reageren. Er is in de behandelcentra een tekort aan geneesmiddelen, vaccins en andere essentiële benodigdheden. “Onze teams doen hun uiterste best, maar zonder extra financiële en logistieke steun lopen we het risico overweldigd te worden”, waarschuwt Ton Berg, chef van de AZG-programma’s in Zuid-Kivu.

Vermijdbare maar dodelijke ziekte

Cholera, een acute bacteriële infectie die wordt overgedragen via besmet water of voedsel, blijft een van de grootste uitdagingen voor de volksgezondheid in Congo. Toch is cholera gemakkelijk te behandelen en te voorkomen door betere hygiëne, toegang tot drinkwater en preventieve vaccinatie. De precaire omstandigheden in de overbevolkte wijken van Kinshasa en in de rurale gebieden waar duizenden ontheemden zijn ondergebracht, bevorderen de verspreiding van de cholera-bacterie.

Artsen zonder grenzen ondersteunt de gezondheidsautoriteiten door medische zorg te verlenen, gemeenschapswerkers op te leiden, waterpunten te chloreren en rioleringssystemen te herstellen. “Zonder gezamenlijke en dringende maatregelen dreigt de epidemie volledig uit de hand te lopen. De toegang tot drinkwater en sanitaire voorzieningen moet een nationale prioriteit worden”, benadrukt Berg.

Gezondheidszorg

Naast de ziekte zelf vormt ook de toegang tot gezondheidszorg een dagelijkse uitdaging. Onbruikbare wegen, onveiligheid, administratieve belemmeringen en onderbrekingen in de bevoorrading bemoeilijken de respons. Door de langdurige sluiting van de luchthavens van Bukavu en Goma is de aanvoer van vaccins en materiaal naar het oosten van het land sterk vertraagd. In sommige gebieden, zoals Fizi, is er vrijwel geen humanitaire hulp aanwezig.

“Door de confrontaties tussen gewapende groepen langs de hoofdwegen moeten onze teams hele gebieden links laten liggen, waardoor de reistijden langer worden en de hulpverlening vertraging oploopt”, betreurt de verantwoordelijke van Artsen zonder Grenzen.

Voor de bevolking wordt een bezoek aan een gezondheidscentrum een ware hindernisloop. Velen moeten uren of zelfs dagen lopen om een vaak overvolle of onderbemande instelling te bereiken. Deze dramatische situatie stelt de meest kwetsbaren – kinderen, zwangere vrouwen, ouderen – bloot aan een vermijdbaar risico op overlijden.

Oproep tot nationale mobilisatie

Gezien de omvang van de crisis roept AZG op tot een dringende en gecoördineerde mobilisatie van de Congolese regering, humanitaire partners en donoren. De strijd tegen cholera moet een nationale prioriteit worden op het gebied van volksgezondheid, met duurzame financiering voor water, sanitaire voorzieningen en basisgezondheidszorg. “Cholera is een permanente bedreiging, geen tijdelijke noodsituatie. We moeten nu investeren om levens te redden en te voorkomen dat elk regenseizoen uitloopt op een drama”, besluit dr. Ndong.

© CongoForum, 26.10.25 (em)

Beeld – bron: AZG