KINSHASA – Hoewel het vredesakkoord dat in Doha werd ondertekend tussen de Congolese regering en de rebellen van de AFC-M23 (Alliance Fleuve Congo-Mouvement du 23-Mars) bedoeld was als een beslissende stap naar het einde van de lijdensweg in het oosten van de Democratische Republiek Congo, brokkelt de hoop op vrede af naarmate de bloedbaden op het terrein voortduren.

Ondanks het overeengekomen staakt-het-vuren zijn in juli 2025 meer dan 300 burgers gedood in het gebied Rutshuru, in Noord-Kivu, aldus Le Potentiel.

Kinshasa veroordeelt dit “krachtig”, een reflex die mechanisch en bijna zielloos is geworden in een context waarbij de bevolking elke dag sterft terwijl de rest van de wereld onverschillig blijft.

Terwijl Rwanda en zijn hulptroepen van M23/AFC zich openlijk oorlogszuchtig blijven opstellen, dringt zich een fundamentele vraag op: moet de Congolese regering zich tevredenstellen met het veroordelen van deze situatie of moet zij haar strategie eindelijk herzien? Niet-nageleefde akkoorden, illusoire vredesprocessen en het voortdurende lijden van burgers. Wordt het geen tijd voor een meer doortastend optreden, vraagt Le Potentiel zich af.

Ondanks de vele diplomatieke inspanningen om de vrede in het oosten te herstellen, blijkt uit de realiteit ter plaatse eens te meer dat de daden in tegenspraak zijn met de woorden. In juli 2025 zijn volgens een officieel persberichtvan de Congolese regering van 7 augustus 2025 meer dan 300 burgers vermoord in verschillende plaatsen in het gebied Rutshuru, in de provincie Noord-Kivu, door rebellen van de M23. 

Dat leidt tot bijkomende twijfels over de doeltreffendheid van de recent ondertekende vredesakkoorden, met name die van Doha en Washington, maar ook over de houding van Kinshasa ten opzichte van gewapende groepen die in de loop der jaren steeds vaker het staatsgezag trotseren.

Regering veroordeelt

In een persbericht, verspreid door minister van Communicatie Patrick Muyaya, heeft de regering van Congo haar krachtige veroordeling uitgesproken van deze wandaden, die door verschillende mensenrechtenorganisaties als “massamoord” worden bestempeld. De tekst hekelt de flagrante schending van het staakt-het-vuren van Doha.

“De meeste slachtoffers, onder wie vrouwen en kinderen, waren weerloze burgers die op hun akkers en in hun dorpen zonder vorm van proces zijn geëxecuteerd”, aldus het persbericht. Naast de moorden maakt het officiële document melding van een klimaat van extreem en wijdverbreid geweld, dat tussen 2 juli en 2 augustus 2025 werd gekenmerkt door: 125 gevallen van verkrachting; gedwongen rekrutering van kinderen; 300 gevallen van foltering, soms van schoolkinderen; systematische plunderingen, brandstichting in huizen; en willekeurige arrestaties en deportaties van niet-geïdentificeerde bevolkingsgroepen in de door de M23 gecontroleerde gebieden. 

Oorlog gaat gewoon voort

Deze wreedheden vinden plaats ondanks het akkoord van Washington, ondertekend op 27 juni 2025 tussen de DR Congo en Rwanda, en de verklaring van Doha, ondertekend op 19 juli 2025 tussen Kinshasa en M23/AFC. Beide teksten hadden tot doel een inclusief vredesproces op gang te brengen onder de hoede van de internationale gemeenschap. Maar de doeltreffendheid ervan wordt nu al in twijfel getrokken. Ondertussen zijn de resultaten van de akkoorden niet merkbaar op het terrein. Maar de Democratische Republiek Congo hoopt nog altijd op de terugkeer van duurzame vrede in dit deel van het land.  

Volgens Le Potentiel moet de Congolese regering een andere koers varen want Rwanda en zijn verlengstuk M23/AFC blijven zich altijd opstellen als de enige vredebrengers in de regio. De Congolese bevolking constateert dat de officiële veroordelingen niet volstaan om de opmars van de gewapende groepen een halt toe te roepen.

Diplomatieke illusie?

De Congolese regering blijft ijveren voor een oprechte dialoog en een duurzame en definitieve vrede. Ze roept ook op tot de oprichting van een internationale onderzoekscommissie.

Ook België veroordeelt

De Belgische minister van Buitenlandse Zaken, Maxime Prévot, reageert fel en spreekt van ‘onverdraaglijke misdaden’. De misdaden mogen volgens hem niet onbestraft blijven. Prévot wil dat onderzoekers toegang krijgen tot de gebieden die momenteel onder controle staan van de M23, om volledige duidelijkheid te krijgen over de gepleegde wandaden.

Maxime Prévot dringt er bij alle betrokken partijen op aan om de beginselverklaring van Doha strikt na te leven en benadrukt dat het dringend noodzakelijk is om de burgerbevolking te beschermen. De internationale gemeenschap moet nu haar verantwoordelijkheid nemen om een einde te maken aan de straffeloosheid in het oosten van Congo, klinkt het.

Hoelang zal de diplomatie nog de kop in het zand steken voor deze wreedheden, aldus Le Potentiel. “Geen enkel vredesproces kan slagen als er stilzwijgen is na gruweldaden. Over de bescherming van valt niet te onderhandelen, die blijft centraal staan in het optreden van de staat.”

© CongoForum, 08.08.25 (rk)

Beeld – bron: Maxime Prévot/Min. BUZA