KINSHASA – De academische loopbaan van vrouwen in de Democratische Republiek Congo wordt nog steeds gekenmerkt door veel ongelijkheid, ondanks de aanzienlijke vooruitgang op het gebied van de toegang tot hoger onderwijs. Dit blijkt uit gesprekken die Actualite.cd had met vrouwelijke studenten van de Universiteit van Kinshasa (UNIKIN), de Katholieke Universiteit van Congo (UCC) en de Nationale Pedagogische Universiteit (UPN). De studentes volgen richtingen zoals geneeskunde, literatuur, informatica, economie, burgerlijk ingenieur en milieu.

Voor Grâce Lelo, 24 jaar oud en bezig met haar 3de doctoraat in de geneeskunde aan UNIKIN, gaat toewijding aan de studies hand in hand met een constante behoefte aan legitimiteit. “Wanneer je als meisje geneeskunde studeert, verwachten mensen vaak dat je afhaakt of genoegen neemt met minder prestigieuze specialisaties. Maar ik mik op de chirurgie. Het is niet omdat ik een vrouw ben dat ik mijn doelstellingen lager moet leggen.”

Rebecca Mahazi (22), in haar 3de jaar Burgerlijk Ingenieur aan de Polytechnische Faculteit, is het daarmee eens: “In mijn eerste jaar was ik het enige meisje in mijn klas. Ik hoorde bijvoorbeeld deze opmerking: “Je wil alleen maar met een ingenieur trouwen, geen ingenieur worden. In het begin raakte me dat. Toen besloot ik er mijn kracht van te maken. Nu zit ik in de top 5 van mijn klas.”

Privé-universiteiten

Marie Mpia, een 21-jarige kunstenstudente aan de UCC, ervaart dat de situatie daar niet altijd eerlijker is: “Het klopt dat er hier minder pesterijen zijn, maar er zijn ook impliciete verwachtingen: van een meisje dat met literatuur bezig is wordt verwacht dat ze lerares of secretaresse wordt. Praten over een carrière in de academische wereld of onderzoek wordt bijna gezien als arrogantie.”

Déborah Mbole, een studente milieuwetenschappen, merkt op dat vrouwen in haar vakgebied niet zichtbaar zijn: “Er wordt veel gepraat over het milieu, maar op conferenties en workshops zijn de experts bijna altijd mannen. Daar wil ik verandering in brengen. Mijn doel is om een master in het buitenland te volgen en dan terug te komen om les te geven.”

Sociale en economische beperkingen

Alle geïnterviewde studentes benadrukten dat de obstakels niet alleen academisch van aard zijn. De zorg voor de familie, een gebrek aan financiële onafhankelijkheid en culturele normen op basis van geslacht beperken hun manoeuvreerruimte.

Tania Nguz (23), IT-studente aan de UPN, legt uit: “Als ik naar huis ga, moet ik nog steeds het huishouden doen, alsof studeren geen werk is. Mijn broers kunnen gaan studeren of rusten. Ik moet met alles jongleren.”

Aline Kashal (25), die een master in economie volgt aan UNIKIN, voelt een terugkerende druk: “De maatschappij drukt ons op het hart dat je in het leven mislukt bent als je op je 25ste niet getrouwd bent. Ik wil mijn studie afmaken, werken en stabiliteit hebben. Maar die keuze wordt altijd in twijfel getrokken, zelfs door mijn eigen familie.”

Universiteit moet veranderen

Het gebrek aan vrouwelijke figuren in het hoger onderwijs wordt geregeld genoemd als een probleem. “Je ziet maar zelden een vrouwelijke professor. En als die er zijn, is dat vaak in afdelingen die als ‘vrouwelijk’ worden beschouwd”, zegt Déborah.

Sommige jonge vrouwen ijveren voor de uitbouw van ondersteunende netwerken voor vrouwelijke studenten, hulplijnen tegen pesterijen en een actief beleid om de vrouwelijke vertegenwoordiging in universiteitsorganen te bevorderen. “We willen meer dan een plek: we willen een stem. We vragen niet om een speciale behandeling, alleen maar om gelijke kansen”, stelt Rebecca.

Ondanks de moeilijkheden zijn de meeste studentes, die aan het woord kwamen, wel vastbesloten om hun studies af te ronden. Een aantal van hen is van plan om een academische carrière te beginnen of om bij ngo’ s of de overheid te gaan werken, met de bedoeling om bij te dragen aan een blijvende verandering.

“Ik wil mijn kleine zusje laten zien dat het mogelijk is. Dat je groots kunt dromen, zelfs als vrouw, zelfs hier”, besluit Grâce.

© CongoForum, 08.05.25 (rk)

Beeld – bron: Radio Okapi