KALEMIE – Volgens de resultaten van de geïntegreerde voedselzekerheidsindeling (IPC) van juli 2022 tot juni 2023 bevindt 45% van de bevolking van de provincie Tanganyika zich in een crisissituatie. Dit toont volgens Actualité.cd de omvang van de voedselonzekerheid in deze provincie, waar tussen 70% en 79% van de huishoudens een slechte- of randscore op het vlak van voedselconsumptie heeft.
De voedselonzekerheid, in combinatie met ondervoeding en armoede, heeft gevolgen in het onderwijs. Leerlingen zijn vaak afwezig, kunnen zich niet concentreren in de lessen, verlaten te vroeg het onderwijs of zijn niet gemotiveerd. Soms moeten de kinderen lange afstanden afleggen. Sommige families hebben ook weinig interesse om kinderen naar school te sturen, in het bijzonder wanneer het om meisjes gaat.
Naast deze vele uitdagingen belemmeren gewapende conflicten en conflicten tussen gemeenschappen, overstromingen als gevolg van de klimaatverandering en de slechte staat van rurale wegen de toegang van lokale gemeenschappen tot akkers om de lokale markten te bevoorraden en te voorzien in de voedselbehoeften van gezinnen en schoolkinderen in het bijzonder.
“In deze context blijken schoolkantines een essentiële hefboom te zijn om succes op school, de gezondheid van kinderen en de algemene ontwikkeling van de gemeenschap te bevorderen,” zegt Francis Bere, chef van het Wereldvoedselprogramma (WFP) in Tanganyika. “De schoolkantines zijn een vernieuwend en veerkrachtig model dat schoolgemeenschappen in staat stelt om voedseltekorten te overwinnen door te vertrouwen op lokale bronnen zoals zoete aardappelen, maniok, bonen en groenten”, stelt Bere.
De schoolkantines maken deel uit van het nationaal strategisch plan van het WFP in de DR Congo, dat gebaseerd is op een bredere visie rond geïntegreerde gemeenschapsontwikkeling, een versterking van de voedselautonomie, de bevordering van duurzame landbouw en een actieve deelname van lokale gemeenschappen. Ze zijn ook een lokaal en gepast antwoord op het behalen van verschillende Duurzame Ontwikkelingsdoelen tegen 2030.
Engagement
De schoolkantinestrategie steunt op de actieve betrokkenheid van gemeenschappen om een duurzaam en veerkrachtig model op te bouwen. Ouders, leerkrachten, leerlingen en partners zetten zich gezamenlijk in om oplossingen te ontwikkelen die zijn afgestemd op de lokale realiteit.
In zo’n context is het gebruik van lokale maniok, zoete aardappelen en groenten uit schooltuinen niet alleen een antwoord op incidentele bevoorradingsproblemen. Het maakt in de eerste plaats deel uit van een gestructureerde aanpak om de lokale landbouw te ondersteunen en de voedingskwaliteit van de maaltijden te verbeteren. Als deze strategie goed wordt uitgevoerd, helpt ze ook om eventuele vertragingen in de WFP-leveringen te compenseren. Een concreet bewijs van de doeltreffendheid van een voorbeeldig engagement van de gemeenschap.
“Het WFP heeft ons via zijn partner APETAMACO geleerd dat we, zelfs als er een graantekort is, in staat moeten zijn om onszelf te voeden met de producten van onze akkers”, legt Thérèse Romana Joséphine uit, een leerlinge van de Mulolwa-basisschool in de streek van Kalemie.
De aanpak werpt vruchten af: 6,3 ton maniok en zoete aardappelknollen werden geoogst en tussen 2023 en 2025 aan meer dan 23.700 leerlingen geserveerd. Deze vruchtbare oogst was mogelijk dankzij de gemeenschappelijke akkers en schooltuinen, waar ouders van leerlingen een actieve rol spelen door actief betrokken te zijn bij het werk op de akkers.
Inspirerend
De directeur van de Nyota-basisschool in Tundwa, Symphorien Kabila Kongolo, vertelt trots over het belang van dit initiatief: “De schoolkantine is een gemeenschapsproject en het is aan ons om het aan te passen. Na het WFP moet dit project een permanent karakter krijgen. Produceren op gemeenschappelijke akkers is de oplossing die we moeten aannemen.”
Voor het schooljaar 2024-2025 hebben 46 scholen in de provincie Tanganyika hun graan vervangen door lokaal geproduceerde maniok en zoete aardappelknollen. Deze overgang is meer dan een eenvoudige voedselvervanging: het weerspiegelt een diepgaande transformatie waarbij de lokale bevolking haar voedselzekerheid in eigen handen neemt.
Model voor de toekomst
De ervaringen in Tanganyika geven hoop. Ze laten zien dat capaciteitsopbouw in de gemeenschap, gepaard met inzet, solidariteit en innovatie, kan zorgen voor de voedselzekerheid van leerlingen, zelfs in een context van crisis en voedselonzekerheid.
De aanpak kan ook inspirerend zijn voor andere regio’s die voor dezelfde uitdagingen staan. Vaak zijn er oplossingen wanneer alles uitzichtloos lijkt.
In Congo versterkt het WFP de weerbaarheid van lokale gemeenschappen door middel van vernieuwende en aan de context aangepaste initiatieven die een volledige zelfredzaamheid bevorderen. Dit werk wordt uitgevoerd met de steun van financiële partners zoals de Belgische, Franse en Japanse ontwikkelingssamenwerking en Education Cannot Wait (ECW).
© CongoForum, 07.05.25 (rk)
Beeld – bron: Radio Okapi
