GOMA – Minstens 66 militairen van het Congolese leger zijn ter dood veroordeeld wegens lafheid, muiterij en het weigeren om bevelen op te volgen. Dat melden lokale media. De veroordelingen volgden op een proces voor een militaire rechtbank in Walikale, in de provincie Noord-Kivu, in het oosten van het land.
In totaal stonden 71 militairen terecht. Vier soldaten werden vrijgesproken. Eén andere militair kreeg een gevangenisstraf van tien jaar.
Volgens het Congolese leger moet het proces bijdragen aan een betere discipline bij de strijdkrachten, die in het oosten van het land al jarenlang strijd leveren tegen verschillende gewapende groepen.
De betrokken soldaten werden naar verluidt op 20 oktober gearresteerd in Walikale. Ze worden ervan beschuldigd hun stellingen te hebben verlaten en op de vlucht te zijn geslagen tijdens gevechten met strijders van het Front voor de Heroprichting van de Natie (FRN). Die rebellencoalitie omvat onder meer de M23-beweging, die actief is in het oosten van Congo.
Het Congolese leger kampt al geruime tijd met problemen op het vlak van discipline, organisatie en militaire slagkracht. Die tekortkomingen hebben volgens verschillende waarnemers de strijd tegen gewapende groepen, waaronder M23, bemoeilijkt.
Ook de gebrekkige professionalisering van het leger ligt regelmatig onder vuur. De militairen klagen over lage lonen en een tekort aan degelijk materieel.
De Congolese regering beschuldigt buurland Rwanda ervan de M23-rebellen te ondersteunen. Zowel Kigali als de rebellen ontkennen die beschuldigingen, hoewel er volgens internationale rapporten omvangrijk bewijs bestaat voor de Rwandese steun aan de beweging.
Opnieuw tientallen doodvonnissen
De veroordelingen in Walikale staan niet op zichzelf. Vorige maand werden al 27 andere militairen ter dood veroordeeld wegens vergelijkbare feiten. Ook zij zouden bij confrontaties met rebellen hun posities aan het front hebben verlaten.
Het aantal doodvonnissen tegen Congolese militairen neemt daarmee verder toe, tegen de achtergrond van de aanhoudende onveiligheid in het oosten van het land.
In maart 2024 hief de Congolese regering een moratorium op de doodstraf op dat ongeveer 20 jaar lang van kracht was geweest. De autoriteiten verwezen daarbij naar de noodzaak om vermeende ‘verraders’ binnen het leger aan te pakken.
De doodstraf zou voortaan ook kunnen worden toegepast op personen die betrokken zijn bij gewapende groepen, opstand, verraad en oorlogsmisdaden.
De beslissing om de doodstraf opnieuw toe te passen, leidde tot scherpe kritiek van mensenrechtenorganisaties. Sinds de opheffing van het moratorium zijn echter nog geen formele executies uitgevoerd.
Meer dan 500 militairen veroordeeld sinds begin 2025
Volgens cijfers die de Franse omroep RFI verzamelde, zijn sinds het begin van 2025 minstens 507 Congolese militairen veroordeeld. Onder hen kregen 381 militairen de doodstraf opgelegd.
De cijfers illustreren de toenemende inzet van militaire rechtbanken om de discipline binnen de Congolese strijdkrachten af te dwingen, terwijl het leger op verschillende fronten onder druk staat.
Ook ex-president Joseph Kabila werd in het kader van het conflict ter dood veroordeeld. In oktober 2025 kreeg hij bij verstek de doodstraf opgelegd wegens onder meer oorlogsmisdaden en hoogverraad. Kabila ontkende de beschuldigingen, maar verscheen niet voor de rechtbank om zich te verdedigen.
Ondertussen is Kabila de leider geworden van het Front voor de Heroprichting van de Natie (FRN), de rebellencoalitie waartoe ook M23 behoort.
De veroordelingen onderstrepen hoe de Congolese autoriteiten de militaire rechtspraak inzetten in hun strijd tegen desertie, insubordinatie en vermeende samenwerking met gewapende groepen. Tegelijk blijft de vraag naar de discipline, de arbeidsomstandigheden en de operationele slagkracht van het Congolese leger een belangrijk aandachtspunt in het conflict in het oosten van het land.
© CongoForum, 11.11.26 (rk)
Beeld – bron: Radio Okapi
