KINSHASA – President Félix Tshisekedi van de Democratische Republiek Congo heeft zondag 13 september een ordonnantie ondertekend waarmee een comité wordt opgericht dat de weg moet voorbereiden voor een nationale dialoog. De ordonnantie werd zondag voorgelezen op de staatsomroep RTNC. Daarmee is een eerste formele institutionele stap gezet in de richting van een mogelijk nationaal overleg, al is de dialoog zelf nog niet officieel bijeengeroepen, aldus Radio France Internationale.

Het comité krijgt als opdracht de materiële, financiële, technische, logistieke en veiligheidsbehoeften voor een nationale dialoog in kaart te brengen. Ook moet het de belangrijkste uitgangspunten en modaliteiten van het overleg voorbereiden en voorstellen formuleren voor de oprichting van een volwaardige voorbereidende commissie. Die commissie moet op een later moment het eigenlijke overleg verder voorbereiden, bericht Radio Okapi.

Rechtstreeks onder toezicht van Tshisekedi

President Tshisekedi zal zelf geen vergaderingen van het comité voorzitten, maar de structuur komt wel rechtstreeks onder zijn gezag te staan. Hij benoemt de coördinator, diens adjunct en de overige leden van het comité. De president kan hen ook uit hun functie ontheffen.

Daarnaast kan een beroep worden gedaan op personen met specifieke deskundigheid. Het comité krijgt een technisch secretariaat, waarvan Tshisekedi elf experts benoemt. Het comité ontvangt zijn richtlijnen van de kabinetschef van de president en moet aan die functionaris geregeld verslag uitbrengen via tussentijdse nota’s, briefings en rapporten. Ook de publieke communicatie over de werkzaamheden van het comité wordt door het presidentschap bepaald.

De ordonnantie legt voorlopig niet vast wie precies in het comité zitting zal nemen, volgens welke criteria zij worden geselecteerd, wanneer het comité zijn werkzaamheden moet afronden of welke onderwerpen tijdens een eventuele nationale dialoog aan bod moeten komen.

Gebrek aan onafhankelijkheid

De oprichting van het comité leidt meteen tot kritiek vanuit de oppositie. Verschillende oppositiepartijen stellen de onafhankelijkheid van het proces ter discussie. Volgens hen kan de regering, als betrokken partij in het politieke proces, niet tegelijk het kader en de voorbereiding van een nationale dialoog bepalen.

In het kamp van voormalig president Joseph Kabila wordt de ordonnantie gezien als bewijs dat Tshisekedi niet werkelijk bereid is tot een vredesdialoog. Ferdinand Kambere, adjunct-secretaris-generaal van de PPRD, de voormalige regeringspartij van Kabila, noemt de ondertekening daarom een ‘non-event’.

Ook vanuit de coalitie C64, waartoe onder meer de partij Ensemble pour la République (EPR) van oppositieleider Moïse Katumbi behoort, klinkt felle kritiek. EPR-secretaris-generaal Dieudonné Bolengetenge spreekt van een ‘loos gebaar’. Volgens hem zal de beslissing de geplande mobilisatie tegen een mogelijke grondwetswijziging niet stoppen.

Bolengetenge zegt dat Tshisekedi volgens hem inmiddels voldoende blijk heeft gegeven van kwade trouw. Voor C64 blijft de verdediging van de huidige grondwettelijke orde daarom prioritair. De aangekondigde mobilisatie van dinsdag 15 september gaat volgens hem door.

Lamuka: ‘Wij willen geen circus’

Ook de Lamuka-coalitie van opposant Martin Fayulu reageert kritisch. Volgens woordvoerder Prince Epenge probeert het kamp van Tshisekedi met de oprichting van het comité de Congolese bevolking te demobiliseren.

Lamuka zegt wel voorstander te zijn van een nationale dialoog, maar alleen van een echte en inclusieve dialoog. Die zou volgens de coalitie een einde moeten maken aan de oorlog en de weg moeten vrijmaken voor verkiezingen in 2028.

“We willen geen circus”, aldus Epenge. Voor Lamuka en andere oppositiegroepen blijft de verdediging van de Grondwet voorlopig de eerste prioriteit.

Mensenrechtencommissie roept op tot vreedzaam proces

Paul Nsapu, voorzitter van de Congolese Mensenrechtencommissie, reageert terughoudender. Volgens hem behoort de discussie over de organisatie van een nationale dialoog in de eerste plaats tot het politieke domein.

Hij roept alle betrokken partijen op ervoor te zorgen dat het proces vreedzaam verloopt, zonder geweld, oproepen tot geweld of acties die niet stroken met democratische waarden.

De Mensenrechtencommissie zal het proces volgens Nsapu nauwlettend volgen. Als er sprake is van misbruik of mensenrechtenschendingen, zegt de commissie die aan de kaak te zullen stellen en erop aan te dringen dat de verantwoordelijken gerechtelijk worden vervolgd.

Met de oprichting van het organisatiecomité heeft Tshisekedi de eerste institutionele stap gezet richting een nationale dialoog. Of die stap uiteindelijk leidt tot een breed gedragen nationaal overleg, blijft echter onzeker. De grote vraag is vooral of de oppositie bereid zal zijn deel te nemen aan een proces dat zij nu al als te weinig onafhankelijk beschouwt.

© CongoForum, 14.09.26 (db/rk)

Beeld – bron: F. Tshisekedi/Présidence.cd