KINSHASA – Terwijl de ebola-uitbraak in de Democratische Republiek Congo voortduurt, wordt gewerkt aan een vaccin dat specifiek bescherming moet bieden tegen de Bundibugyo-variant van het virus. De ‘Coalition for Epidemic Preparedness Innovations’ (CEPI) trekt daarvoor maximaal 16,5 miljoen dollar uit. Het geld gaat naar de Egyptische farmaceutische groep Minapharm, die het mogelijke vaccin wil ontwikkelen tot tot het klinisch kan worden getest bij mensen. Die studie moet in Afrika plaatsvinden, bericht RFI.
Het vaccin is ontwikkeld door ProBioGen, een in Berlijn gevestigd biotechnologiebedrijf dat deel uitmaakt van de Minapharm-groep.
Het is het vijfde vaccinproject dat CEPI specifiek tegen het Bundibugyo-virus ondersteunt. De andere vier projecten maken gebruik van verschillende technieken. Zo werken Moderna, de Universiteit van Oxford en het Serum Institute of India aan vaccins op basis van respectievelijk mRNA- en ChAdOx-technologie. Hilleman Laboratories en Public Health Vaccines ontwikkelen kandidaten met behulp van rVSV-technologie.
Het nieuwe vaccin is voorlopig nog experimenteel en kan daarom niet worden ingezet tegen de huidige uitbraak in de DR Congo. Op dit moment bestaat er nog geen specifiek goedgekeurd vaccin of geneesmiddel tegen de Bundibugyo-variant.
Het Egypische product maakt gebruik van een sterk verzwakt virus dat zich niet in menselijke cellen kan vermenigvuldigen. Dat virus dient als een soort drager om eiwitten van het Bundibugyo-virus aan het immuunsysteem te presenteren.
Volgens CEPI onderscheidt het vaccin zich doordat het zowel de productie van antistoffen als de reactie van bepaalde immuuncellen moet stimuleren. Daarmee hopen onderzoekers een brede en langdurige bescherming tegen het virus te bereiken. Of het vaccin daadwerkelijk zo effectief is, moet nog blijken uit klinisch onderzoek.
Eerste test bij mensen
Voordat het vaccin bij mensen kan worden getest, moet het eerst een reeks preklinische onderzoeken doorlopen. Daarna is een fase-1-studie gepland. Die eerste test bij mensen moet vooral uitwijzen of het vaccin veilig is en of het een voldoende sterke immuunrespons opwekt.
De productie wordt voorlopig verdeeld tussen Duitsland en Egypte. ProBioGen in Berlijn zal in eerste instantie de werkzame stof produceren. Minapharm verwerkt die daarna in Egypte tot het uiteindelijke vaccin. Op termijn wil de farmaceutische groep ook de productie van de werkzame stof naar Caïro verplaatsen.
Jean Kaseya, de directeur van Africa CDC, ziet in het project een kans om de vaccinproductie in Afrika verder uit te bouwen. Volgens hem kan de ontwikkeling door een Afrikaans bedrijf bijdragen aan een grotere zelfstandigheid van het continent bij de bestrijding van epidemieën.
Zelfs als de eerste klinische test succesvol verloopt, zijn daarna nog grotere en uitgebreidere studies nodig voordat het vaccin eventueel versneld of voor noodgebruik kan worden toegelaten. CEPI wil uiteindelijk minstens twee vaccins tegen de Bundibugyo-variant tot dat stadium brengen.
WHO adviseert onderzoek met bestaand ebolavaccin
Zolang er geen specifiek vaccin tegen Bundibugyo beschikbaar is, heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aanbevolen om een klinische fase-3-studie uit te voeren met Ervebo. Dat vaccin is al goedgekeurd voor bescherming tegen de Zaïre-variant van het ebolavirus.
Het is nog niet bewezen dat Ervebo mensen beschermt tegen Bundibugyo. Eerste laboratoriumonderzoeken en dierproeven wijzen er wel op dat het vaccin mogelijk enige bescherming kan bieden.
De omvang van de huidige uitbraak blijft ondertussen zorgwekkend. Sinds half mei, toen de 17de ebola-epidemie in de DR Congo begon, zijn volgens het meest recente rapport van het Nationaal Instituut voor Volksgezondheid van de DR Congo 5.945 bevestigde gevallen geregistreerd in zes getroffen provincies. Er zijn 2.862 mensen overleden, wat neerkomt op een sterftecijfer van 48,1 procent. In totaal zijn 1.327 patiënten hersteld.
De huidige uitbraak is daarmee aanzienlijk dodelijker dan de ebola-uitbraak die de DR Congo tussen 2018 en 2020 trof. Die epidemie gold voordien als de dodelijkste uitbraak in de geschiedenis van het land en kostte aan bijna 2.300 mensen het leven, bij ongeveer 3.500 geregistreerde besmettingen.
© CongoForum, 31.08.26 (rk)
Beeld – bron: Radio Okapi
