KENGE – In Popokabaka, in de provincie Kwango, is het culturele erfgoed een belangrijk onderdeel van de identiteit van het gebied. Centraal staan gastvrijheid en het samenleven van verschillende bevolkingsgroepen. Volgens lokale vertegenwoordigers dreigen sommige traditionele gebruiken wel geleidelijk te verdwijnen als gevolg van maatschappelijke veranderingen, de globalisering en economische moeilijkheden.

“Het culturele erfgoed van Popokabaka bestaat in de eerste plaats uit gastvrijheid en samenleven”, vertelt Didier Mababeni, voorzitter van het overlegorgaan van het maatschappelijk middenveld in Popokabaka aan Actualité.cd.

Volgens hem onderscheidt het gebied zich door een cultuur die het vreedzaam samenleven tussen de lokale bevolking en bezoekers bevordert, ondanks eventuele politieke spanningen of tegenstellingen.

Economisch zijn de inwoners vooral actief in de handel, landbouw en veeteelt. Tegelijkertijd werken veel inwoners voor de overheid. Die afhankelijkheid van overheidsbanen wordt volgens Mababeni bemoeilijkt door problemen met de uitbetaling van de lonen. Sommige ambtenaren moeten lang wachten voordat ze hun loon ontvangen, zelfs wanneer hun pensioen in zicht komt.

Traditionele gebruiken onder druk

Ook de veranderende levenswijze heeft gevolgen voor sommige traditionele gebruiken, waaronder begrafenisrituelen. Binnen de Yaka-cultuur gingen rouwbijeenkomsten traditioneel gepaard met tamtam, zang, dans en grote bijeenkomsten van de gemeenschap. Vandaag worden deze gebruiken steeds vaker vervangen door modernere vormen van rouwverwerking.

“Vroeger bracht de Yaka-cultuur mensen rond de tamtam samen wanneer iemand in een clan overleed. Er werd vuur gemaakt en er waren allerlei rituelen. Tegenwoordig staat er een radio waarop muziek wordt afgespeeld. Zelfs de traditionele dansen, die vroeger door mensen met tamtams werden uitgevoerd, komen nu langs de radio”, vertelt Mababeni.

Volgens hem draagt deze ontwikkeling bij aan het geleidelijke verlies van bepaalde culturele uitingen. Vooral jongeren raken steeds verder verwijderd van hun voorouderlijke tradities. Daarbij moet volgens lokale betrokkenen een onderscheid worden gemaakt tussen de invloed van globalisering en bredere problemen rond de overdracht van cultureel erfgoed van de ene generatie op de andere.

Toeristisch potentieel blijft grotendeels onbenut

Naast zijn culturele rijkdom beschikt Popokabaka ook over toeristische troeven. Het gebied heeft verschillende natuurlijke en lokale bezienswaardigheden, waaronder de oevers van rivieren, stranden die in sommige periodes van het jaar zichtbaar worden, dorpen, boomgaarden en landbouw- en veeteeltgebieden die bezoekers zouden kunnen aantrekken.

De grootste hindernis is volgens Mababeni echter de slechte bereikbaarheid. “Het grootste probleem is in de eerste plaats de toegankelijkheid. Als de toegangswegen worden verbeterd, kunnen deze gebieden beter worden ontwikkeld en benut.”

Gemeenschapstoerisme

Gemeenschapstoerisme zou volgens lokale spelers een interessante manier kunnen zijn om het gebied voort te ontwikkelen. Daarbij kunnen onder meer lokale ambachten, gastronomie, culturele gebruiken en het dagelijkse leven van de gemeenschappen centraal staan.

Zo kunnen toeristische activiteiten niet alleen bezoekers aantrekken, maar ook inkomsten opleveren voor dorpen en lokale coöperaties van vrouwen en jongeren.

Wandelen, kennismaken met lokale gemeenschappen, het ontdekken van cultureel erfgoed, ambachtelijke activiteiten en het observeren van de natuur in verschillende seizoenen behoren tot de mogelijkheden.

Popokabaka beschikt daarmee over verschillende troeven om een toeristisch aanbod te ontwikkelen waarbij de lokale bevolking actief betrokken is.

Erfgoed behouden

Een duurzame ontwikkeling van het toerisme vereist dat de nog levende culturele tradities worden beschermd en beter worden doorgegeven aan toekomstige generaties. Tegelijk is een verbetering van de infrastructuur en de bereikbaarheid noodzakelijk.

Met zijn natuurlijke rijkdom, de Yaka-tradities en de gastvrijheid die door de inwoners wordt benadrukt, beschikt Popokabaka over een cultureel en natuurlijk erfgoed dat een belangrijke bijdrage kan leveren aan de ontwikkeling van het gebied.

Daarvoor moet dit erfgoed volgens lokale betrokkenen wel beter worden gedocumenteerd, beschermd en economisch en toeristisch gewaardeerd.

© CongoForum, 26.08.26 (rk)

Beeld – bron:Kwango/Google Maps