KINSHASA – Welke landen zullen morgen de grote landbouwmachten van de wereld zijn? Radio France Internationale (RFI) besteedt deze week aandacht aan een reeks studies uit het Demeter-rapport 2026, een jaarlijks rapport dat de wereldwijde voedsel- en landbouwontwikkelingen analyseert. Een van de landen die daarbij in het oog springt, is de Democratische Republiek Congo, die beschikt over een enorm landbouwpotentieel maar dat vandaag nog grotendeels onbenut laat.
De DR Congo beschikt naar schatting over 80 miljoen hectare landbouwgrond, goed voor ongeveer een derde van het nationale grondgebied. Op papier is dat een indrukwekkend cijfer, maar in de praktijk blijft een groot deel van dit potentieel onbenut.
Volgens Alain Pholo Bala, econoom bij de Federale Overheidsdienst Financiën van België en geassocieerd onderzoeker aan de Universiteit van Johannesburg, wordt momenteel slechts 10% van de landbouwgronden daadwerkelijk benut. Daardoor blijft de DR Congo sterk afhankelijk van de invoer van voedsel.
Tegelijk kent de tuinbouw in het land volgens Apollinaire Biloso Moyene, professor landbouwwetenschappen en biologische engineering aan de Universiteit van Kinshasa, een sterke groei. Hij verwijst onder meer naar de toenemende productie van kool, radijs en wortelen in het oosten van het land. Ook de traditionele voedselgewassen leveren belangrijke producten zoals maniok, maïs, aardappelen, rijst, bakbananen en pinda’s.
Gebrek aan infrastructuur
Een van de grootste obstakels voor de ontwikkeling van de landbouw is volgens Alain Pholo Bala het gebrek aan wegen en andere infrastructuur. Veel landbouwwegen die vóór de onafhankelijkheid (1960) werden aangelegd, zijn in de loop der jaren sterk achteruitgegaan door een gebrek aan onderhoud en investeringen. Daardoor is het voor landbouwers moeilijk om hun producten naar markten en stedelijke centra te vervoeren.
De beperkte bereikbaarheid maakt de landbouwproductie bovendien minder aantrekkelijk voor investeerders en belemmert de ontwikkeling van commerciële landbouwketens.
Exportgewassen
Ook de zogenaamde commerciële of exportgewassen presteren volgens de onderzoekers ver onder hun potentiële niveau.
De koffieteelt is daar een duidelijk voorbeeld van. Volgens een lokale vertegenwoordiger uit de sector is de huidige productie nog slechts “een fractie van wat ze in de jaren 1980 en 1990 was”.
Hetzelfde geldt voor palmolie. Voor 1950 behoorde de toenmalige Belgische kolonie tot de belangrijkste palmolie-exporteurs ter wereld.
Toch wil de Congolese regering van landbouw opnieuw een prioritaire sector maken. Zo wordt onder meer ingezet op een verhoging van de cacaoproductie en op een grotere lokale verwerking van landbouwproducten.
Veel meer jobs denkbaar
Volgens de geraadpleegde experts biedt landbouw ook enorme mogelijkheden voor werkgelegenheid. Ongeveer 70% van de Congolese bevolking woont in landelijke gebieden, waardoor investeringen in landbouw rechtstreeks een groot deel van de bevolking kunnen bereiken.
De landbouw zou daardoor een veel grotere bron van werkgelegenheid kunnen worden dan de mijnbouw, waarop Congo de afgelopen decennia sterk heeft ingezet.
Volgens Alain Pholo Bala heeft het land daarbij “voor het gemak” vooral op de mijnbouw vertrouwd. Die trekt immers aanzienlijk meer buitenlandse investeringen aan.
Maar juist in de landbouw ligt volgens de experts een groot onbenut potentieel om banen te creëren en lokale economische ontwikkeling te stimuleren.
De vraag rijst dan ook of er een sterkere verbinding kan worden gelegd tussen de mijnbouw en de landbouw.
Alain Pholo Bala pleit ervoor om een deel van de inkomsten uit de mijnbouw te investeren in de ontwikkeling van de landbouw. Op die manier zouden de opbrengsten van de grondstoffenrijkdom kunnen worden gebruikt om een bredere en duurzamere economische ontwikkeling te ondersteunen.
Investeringen in wegen, irrigatie, opslag, verwerking en transport zouden de landbouwproductie aanzienlijk kunnen verhogen en tegelijkertijd de afhankelijkheid van voedselimport verminderen.
Congo kan miljarden mensen voeden
Het Demeter-rapport beschouwt de DR Congo als een mogelijk “spil-land” op het gebied van voedselvoorziening. De combinatie van enorme landbouwoppervlakken, vruchtbare gronden en een gunstig klimaat biedt daarvoor een belangrijke basis.
Volgens ramingen van de Verenigde Naties zou de DR Congo in theorie voldoende capaciteit hebben om meer dan twee miljard mensen te voeden. Dat is aanzienlijk meer dan de huidige bevolking van het land.
Tegelijk zal de Congolese bevolking naar verwachting tegen 2050 verdubbelen. Daardoor wordt het benutten van het landbouwpotentieel niet alleen een economische kans, maar ook een strategische uitdaging voor de voedselzekerheid van het land.
Congo beschikt dus over de natuurlijke troeven om uit te groeien tot een belangrijke landbouwmacht. De grote uitdaging blijft echter om dat potentieel om te zetten in daadwerkelijke productie. Daarvoor zijn vooral investeringen nodig in infrastructuur, landbouwtechnologie, financiering, verwerking en toegang tot markten.
© CongoForum, 26.08.26 (rk)
Beeld – bron: groenten/Radio Okapi
