BUNIA – Twee maanden nadat de ebola-uitbraak officieel werd afgekondigd in de DRC, met bijna 2.000 bevestigde gevallen en meer dan 700 doden, roept Artsen Zonder Grenzen (AZG) op tot een dringende uitbreiding van de medische hulpverlening. De epidemie blijft zich in een ongekend tempo verspreiden naar nieuwe gebieden, terwijl de inspanningen om deze in te dammen nog steeds ontoereikend zijn.

“Elke vertraging kost mensenlevens. We lopen nog steeds achter de uitbraak aan in plaats van erop vooruit te lopen. Er raken steeds meer mensen besmet, steeds meer gezinnen verliezen dierbaren en het wordt steeds moeilijker om de uitbraak onder controle te houden. We hebben krachtigere, beter gecoördineerde internationale maatregelen nodig om sneller te kunnen handelen en de toegang tot zowel ebola-zorg als andere essentiële gezondheidsdiensten te verbeteren,” zegt Trish Newport, programmamanager noodhulp bij Artsen Zonder Grenzen.

Snelst groeiende ebola-uitbraak ooit

In slechts twee maanden tijd is de huidige ebola-uitbraak, veroorzaakt door het Bundibugyo-virus, uitgegroeid tot de op twee na grootste ebola-uitbraak en de snelst groeiende die ooit is geregistreerd. In minder dan vijf weken is het aantal bevestigde gevallen verdrievoudigd, van 650 tot bijna 2.000 op 12 juli, terwijl het aantal sterfgevallen meer dan vervijfvoudigd is, van 130 tot meer dan 700. De epidemie heeft nu al meer dan de helft van het aantal gevallen overschreden dat werd geregistreerd tijdens de ebola-uitbraak in de DRC in de periode 2018–2020, die bijna twee jaar duurde.

De situatie is bijzonder zorgwekkend, aangezien de uitbraak zich geografisch gezien steeds verder uitbreidt. Door de beperkte toegang tot medische zorg, een overbelast surveillancesysteem en de toenemende druk op behandelcentra blijven hele gemeenschappen buiten de grote stedelijke gebieden verstoken van adequate ondersteuning.

Artsen Zonder Grenzen roept daarom gezondheidsautoriteiten en humanitaire organisaties op om de middelen voor alle aspecten van de ebola-bestrijding snel uit te breiden. Er is nood aan meer betrokkenheid van de gemeenschap, surveillance, testen en diagnose, patiëntenzorg, ondersteuning van overlevenden en een veilige en waardige omgang met lichamen en begrafenissen. Tegelijkertijd moeten ook de andere dringende gezondheidsbehoeften worden aangepakt.

Epicentrum Ituri

De provincie Ituri, het epicentrum van de uitbraak, is goed voor ongeveer 90 procent van alle bevestigde gevallen. “In Mongbwalu zien we elke dag de dodelijke gevolgen van deze tekortkomingen voor de mensen”, zegt Ayokunnu Raji, arts en medisch programmamanager bij Artsen Zonder Grenzen. “In het ebolabehandelcentrum blijven we patiënten zien die in kritieke toestand binnenkomen, met weinig kans op overleving. Sinds Artsen Zonder Grenzen met de ebolabestrijding is begonnen, hebben we 57 overlevenden behandeld, maar zijn er meer dan 110 patiënten overleden. Meer nationale en internationale middelen zouden helpen om verdere verspreiding en het verlies van mensenlevens te voorkomen.”

“In Bunia draait het Elikiya-ebola-behandelcentrum met 90 bedden bijna altijd op volle capaciteit. Mensen vertellen ons regelmatig dat ze liever thuis wachten en pas komen als er een bed vrijkomt”, zegt Sylvie Kaczmarczyk, noodhulpcoördinator van Artsen Zonder Grenzen in Bunia. “Daardoor blijven we patiënten opvangen die te laat aankomen en al in kritieke toestand verkeren. Het is hartverscheurend te beseffen dat veel van deze sterfgevallen voorkomen hadden kunnen worden door een vroegere diagnose en tijdige toegang tot zorg en behandeling.”

Sleutel tot vertragen en stoppen

Hoewel andere medische organisaties samenwerken met het ministerie van Volksgezondheid in het oosten van de DR Congo, blijven er aanzienlijke tekortkomingen bestaan.

Het surveillancesysteem van Congo is ontworpen om gevallen vroegtijdig op te sporen via sterke gemeenschapsnetwerken en het lokale gezondheidssysteem. De huidige ebola-uitbraak, in combinatie met tal van andere gezondheidsbedreigingen, heeft het systeem echter tot het uiterste gedreven.

De sleutel tot het vertragen en uiteindelijk stoppen van de verspreiding van de epidemie is om de respons dichter bij de gemeenschappen te brengen en tegelijkertijd de medische respons en het surveillancesysteem te versterken, zodat gevallen zo vroeg mogelijk kunnen worden geïdentificeerd en geïsoleerd. Ook moeten de inspanningen om het testen, het opsporen van contacten en de betrokkenheid van de gemeenschap uit te breiden, worden voortgezet.

Bewegingsbeperkingen, waaronder grenssluitingen, vereisten rond zelfcontrole en maatregelen die humanitair personeel treffen en die door de autoriteiten in de DRC en andere landen worden toegepast, zorgen voor extra uitdagingen bij de inzet en aflossing van gespecialiseerd ebola-personeel.

Ebola, cholera, malaria en geweld

De ebola-uitbraak voltrekt zich tegen de achtergrond van gewapende conflicten, ontheemding en meerdere gelijktijdige gezondheidscrises. Door de onveiligheid blijft de toegang tot sommige gemeenschappen beperkt, terwijl de teams van Artsen Zonder Grenzen tegelijkertijd reageren op andere dringende medische behoeften, waaronder cholera en malaria. Het naderende regenseizoen zal naar verwachting ook leiden tot een sterke toename van het aantal malariagevallen, wat het toch al overbelaste gezondheidszorgsysteem nog verder onder druk zet.

Het is van cruciaal belang om de inspanningen te versnellen om de toegang tot ebolazorg te verbeteren en tegelijkertijd de verstrekking van andere elementaire humanitaire hulp, waaronder gezondheidszorg, water en sanitaire voorzieningen, te waarborgen.

“We kunnen niet blijven reageren op de epidemie met dezelfde beperkte middelen terwijl deze ons blijft ontlopen”, zegt Newport. “Alleen een krachtige, medische respons met voldoende middelen die de omvang van de behoeften ter plaatse daadwerkelijk weerspiegelt, kan voorkomen dat deze uitbraak uitgroeit tot een crisis die we niet meer in de hand kunnen houden. Om dat te bereiken is er dringend behoefte aan uitgebreide internationale steun.”

Bron: persbericht AZG, 15.07.26

Beeld – bron: Radio Okapi