LUBUMBASHI – Het Instituut voor Mensenrechtenonderzoek (IRDH) luidt de alarmklok. Op 26 en 29 april 2026 hebben zich bij Société Minière du Katanga (SOMIKA), in het dorp Kwampisha in de provincie Haut-Katanga, twee milieu- incidenten voorgedaan.

De mensenrechtenorganisatie werd benaderd door plaatselijke gemeenschappen en het Nationaal Instituut voor Landbouwkundige Studie en Onderzoek (INERA), zo blijkt uit een persbericht. Er werd zuur afvalwater geloosd, met kwalijke gevolgen voor de dorpsweg en diverse waterlopen in het gebied. In een brief van 27 mei 2026 vroeg advocaat Hubert Tshisaka aan SOMIKA om te kunnen praten over de industriële aansprakelijkheid van het bedrijf en de herstelmaatregelen waarin de Congolese mijnbouwwet voorziet.

De inwoners van Kwampisha en INERA vroegen aan IRDH om juridische bijstand in deze zaak. SOMIKA zou grote hoeveelheden zuur afvalwater hebben geloosd. Dat afvalwater overspoelde de enige weg in het dorp en belandde in de rivier Kasonta, een bijrivier van de Kibunduka. Beide rivieren voeden het kunstmatige meer van INERA/Kipopo en doorkruisen meer dan 200 visvijvers en diverse irrigatiekanalen die worden gebruikt om groenten en andere landbouwproducten te telen.

Advocaat Tshiswaka maakt zich onder meer zorgen over mogelijke bodemverontreiniging langs de weg naar Kwampisha. De grond zou daar op sommige plaatsen een witachtige kleur  hebben gekregen, wat op een hoge zuurgraad kan duiden. Er wordt ook melding gemaakt van een grote metalen leiding die afvalwater, bedekt met een verdacht wit schuim, naar de rivieren Kasonta en Kibunduka afvoert. De zware metalen en giftige stoffen in dit afvalwater zijn niet biologisch afbreekbaar en kunnen zich ophopen in vissen en groentegewassen, om daarna in de voedselketen terecht te komen. Een situatie die op termijn een aanzienlijk deel van de bevolking van Lubumbashi kan blootstellen aan een vergiftigingsrisico.

Volgens de advocaat moet SOMIKA betalen voor een analyse zodat de negatieve gevolgen voor de lokale bevolking en het milieu worden in kaart gebracht.

IRDH merkt op dat SOMIKA in de voorbije jaren al vaak werd gewaarschuwd. Zo werd in oktober 2021 een proces-verbaal opgesteld door het Bureau voor de Bescherming van het Mijnmilieu. In oktober 2025 verstuurde INERA nog een brief waarin sprake is van de mogelijke verontreiniging van het water in het kunstmatige meer van INERA/Kipopo.

© CongoForum, 03.06.26 (em)

Beeld – bron: Congolese media