BUNIA – Het begon allemaal met geruchten. Op 5 mei 2026 circuleerden er berichten op sociale media vanuit Mongbwalu, een mijnstadje op 90 kilometer van Bunia, in de provincie Ituri. Er wordt volgens Actualité.cd gesproken over ongebruikelijke sterfgevallen, heel veel sterfgevallen. Meer dan 50, luidde het.
Dat blijkt nu te kloppen. Medische teams die de registers van het Algemeen Referentieziekenhuis doornemen, stellen vast: tussen 1 april en 13 mei 2026 zijn in deze instelling 55 patiënten overleden. Wat de aandacht trekt, is de versnelling. In april bedroeg het sterftecijfer op de afdeling interne geneeskunde 9%. In mei stijgt dat naar 31%.
Vier gezondheidswerkers behoren tot de dodelijke slachtoffers. Vier zorgverleners, in vier dagen tijd.
Eén familie, vijftien doden
De gemeenschap heeft ondertussen al haar eigen uitleg. Een predikant zou fetisjen, “Tumu”, hebben verbrand. Kort nadien zou de man samen met zijn vrouw zijn overleden. Sindsdien heeft angst zich verspreid. Een “algemene psychose”, noteren de auteurs van een officieel rapport van 13 mei.
Maar achter de geruchten zijn de cijfers echt. Terreinteams tellen, na overleg met vijf gezondheidsinstellingen in de zone, nog eens 45 sterfgevallen in de gemeenschap, buiten het ziekenhuis. 26 in de zone CECA 20, nog eens 19 in Mongbwalu.
Het meest verontrustende geval gaat één familie, in de gezondheidszone Mongbwalu: daar waren er wel 15 overlijdens. Vijf van hen stierven in Bunia, nadat de familie was samengekomen. Ze vertoonden allemaal hetzelfde ziektebeeld: hoofdpijn, koorts, braken. De periode: twee weken.
Profiel patiënten
Wat artsen in de afdelingen waarnemen, ziet er als volgt uit: koorts, hoofdpijn, braken, extreme vermoeidheid. Bij sommige patiënten komen daar andere symptomen bij: ademhalingsproblemen, neusbloedingen, donkerkleurig braaksel.
Drie concrete gevallen worden beschreven in het rapport van 13 mei.
Een verpleegkundige van 45 jaar, opgenomen op 6 mei in de gezondheidszone Abelkozo wegens aanhoudende koorts tussen 38 en 39 graden, hoofdpijn en ernstige vermoeidheid. Op de vierde dag krijgt ze neusbloedingen en duizeligheid. Op 12 mei wordt ze overgebracht naar het algemeen referentieziekenhuis van Mongbwalu. Ze overlijdt op 13 mei.
Een man van 55 jaar, sinds 1 mei behandeld in verschillende zorginstellingen. Koorts van 39 graden, misselijkheid, diarree, spier- en gewrichtspijn, rode ogen. In de ochtend van 13 mei zijn er bloedingsverschijnselen: neusbloedingen en bloedbraken. De man overlijdt diezelfde avond.
Een 17-jarig meisje, zes maanden zwanger. De symptomen begonnen op 10 mei. Ze wordt op 13 mei opgenomen wegens stuiptrekkingen, koorts, onrust en bloedingen.
Ebola eerst uitgesloten, daarna bevestigd
De eerste tests stelden voorlopig gerust. Ebola Zaïre, dengue, rotavirus, cholera, malaria, Yersinia pestis, mpox en Covid-19: allemaal negatief in de monsters die in Mongbwalu zelf werden geanalyseerd.
Twee dagen later, op 15 mei, veranderen de resultaten van het Nationaal Instituut voor Biomedisch Onderzoek alles. Van de 20 geteste monsters blijken er 13 positief voor het ebolavirus. Niet de Zaïre-stam, die de Democratische Republiek Congo kent en waartegen vaccins bestaan. De analyses wijzen op een ebolavirus van een andere soort. De genetische ‘sequencing’ is nog bezig. De resultaten worden binnen de 24 uur verwacht.
Ook de balans is geëvolueerd: er zijn ondertussen 246 verdachte gevallen en 65 sterfgevallen geregistreerd, vooral in de gezondheidszones Mongbwalu en Rwampara. Vier overlijdens zijn in het laboratorium bevestigd. Verdachte gevallen zijn gemeld tot in Bunia.
Kinshasa, Kampala, Juba
Africa CDC, de volksgezondheidsinstantie van de Afrikaanse Unie, roept op de middag van 15 mei een spoedvergadering bijeen. Aan tafel zitten de gezondheidsautoriteiten van de DR Congo, Oeganda en Zuid-Soedan, samen met de WHO, UNICEF, het Wereldvoedselprogramma en een tiental laboratoria en farmaceutische bedrijven. Onder andere Gilead Sciences, Merck, Johnson & Johnson, Moderna, BioNTech en Roche.
Wat Africa CDC zorgen baart, is niet zozeer Mongbwalu zelf maar wel wat errond ligt. De mijnstad trekt mobiele arbeiders aan. Bunia is een stad, met alle gevolgen van dien op het vlak van bevolkingsdichtheid en verplaatsingen. De grens met Oeganda en die met Zuid-Soedan liggen dichtbij. De bevolkingsstromen in dit deel van Ituri zijn intens en moeilijk te monitoren. En de onveiligheid in de regio bemoeilijkt de toegang voor hulpteams.
“Wegens de grote bevolkingsbewegingen tussen de getroffen gebieden en de buurlanden is snelle regionale coördinatie essentieel”, verklaarde dr. Jean Kaseya, directeur-generaal van Africa CDC.
Tekortkomingen op het terrein
Het terreinrapport van 13 mei verstopte de moeilijkheden niet. Het gezondheidsgebied Abelkozo behaalde een score van 7% op evaluaties rond infectiepreventie en -controle. Het algemeen referentieziekenhuis van Mongbwalu scoorde 34%. Er was geen geschikte isolatieruimte, er waren te weinig kits om stalen te nemen en er was geen georganiseerde triage in het ziekenhuis. Het personeel was niet opgeleid om ziekten met epidemisch potentieel te beheren.
Op 13 mei waren twaalf contacten voorlopig geïdentificeerd. De lijst was toen nog niet volledig. Het zijn precies deze gekende tekortkomingen vanaf het begin, waardoor de epidemie zich kon verspreiden.
© CongoForum, 15.05.26 (rk)
Beeld – bron: (archief)/Radio Okapi
