BANDUNDU – Raphael Mungu Akonkwa heeft acht jaar lang met eigen middelen gewerkt aan de heropening van de rivier Luie, in het gebied Masi-Manimba, in de provincie Kwilu. Deze lang verwaarloosde waterweg werd opnieuw bevaarbaar gemaakt dankzij volgehouden inspanningen, aanvankelijk zonder enige institutionele steun, schrijft Actualité.cd. Het resultaat: aanzienlijk lagere transportkosten, een heropleving van de handel in landbouwproducten en nieuwe perspectieven voor duizenden boerenfamilies.

In 2015 ontdekte Raphael het potentieel van de rivier bij een bezoek aan een dorp in Kwilu, samen met een lokale geestelijke. De rivier, die uitmondt in de Inzia en onder de Kiwawa-brug van de nationale weg nr. 1 loopt, was sinds het einde van de jaren 1960 niet meer bevaarbaar, na de sluiting van palmoliebedrijven in de streek.

De slechte staat van de wegen bracht de streek in een isolement. Transport was duur en onregelmatig, waardoor boeren hun producten vaak tegen lage prijzen moesten verkopen. Het vervoer van een zak maniok naar Kinshasa kostte toen tot 110.000 Congolese frank.

Na een verkenningstocht van drie dagen over de rivier besloot Raphael het traject opnieuw bruikbaar te maken. In 2016 begon hij met beperkte middelen, waaronder een motorzaag en een buitenboordmotor, aan de werken.

Doorzettingsvermogen en lokale mobilisatie

Tussen 2016 en 2023 werd bijna 76 kilometer rivier vrijgemaakt, volledig gefinancierd met eigen middelen, voor een totaalbedrag van ongeveer 280.000 dollar. Aanvankelijk werd het project met scepsis bekeken, maar zodra de eerste resultaten zichtbaar werden, gingen lokale gemeenschappen meedoen.

Dankzij de inzet van dorpshoofden en jongeren kon het resterende traject van 50 kilometer in ongeveer één jaar tijd worden afgewerkt. In maart 2023 vond de eerste succesvolle doortocht plaats, gevolgd door verdere uitbreidingen tot aan de haven van Kasanzi.

Concreet effect op dagelijks leven

De impact op de lokale bevolking is aanzienlijk. De transportkosten voor landbouwproducten daalden van ongeveer 100.000 naar 30.000 Congolese frank per zak. Tegelijkertijd verbeterde de levenskwaliteit zichtbaar: er kwamen meer winkels, gezondheidscentra kregen betere toegang tot geneesmiddelen en families konden investeren in basiscomfort zoals matrassen en degelijke woningen.

Ook de economische activiteit nam sterk toe. Terwijl er aanvankelijk slechts één boot actief was, varen er vandaag een stuk of tien op de rivier. In 2024 werd meer dan 4.000 ton landbouwproducten vervoerd, tegenover enkele honderden tonnen het jaar voordien.

Landbouw en economisch potentieel

De regio produceert voornamelijk maïs, maniok en pinda’s, maar ook citrusvruchten, ananas en bananen. Dankzij de heringebruikname van de rivier kunnen deze producten nu vlot naar de hoofdstad worden vervoerd, wat de overgang naar commerciële landbouw mogelijk maakt.

Uitdagingen en toekomst

Volgens Raphael is de grootste uitdaging het duurzaam onderhouden van de waterweg. Oude bomen langs de oevers vormen nog altijd een risico, en op sommige plaatsen zijn er problemen met erosie.

Raphael pleit ook voor een beter beheer van landbouwgronden en het gebruik van savannegebieden om de ontbossing tegen te gaan. Coöperaties en mechanisering zouden volgens hem bijdragen aan een duurzame ontwikkeling.

Kritiek op bestuur

De initiatiefnemer is kritisch over de rol van de overheid. Hij stelt dat het project, indien uitgevoerd door de staat, mogelijk tientallen miljoenen dollars had gekost. Tegelijk merkt hij op dat overheidsdiensten zich pas lieten zien toen de economische activiteit op gang kwam, vaak om belastingen te innen.

Toch kreeg de man ook erkenning van de ‘Régie des voies fluviales’ (RVF), die bevestigde dat de rivier opnieuw bevaarbaar is en dat het project ongeveer 300 dorpen en 155.000 mensen ten goede komt.

Voorbeeld voor de toekomst?

Voor Raphael draait het project niet om winst, maar om maatschappelijke impact. Hij beschouwt zijn werk als een bijdrage aan zijn land.

Volgens Raphael kan dit initiatief elders worden herhaald, op voorwaarde dat er politieke wil en goed bestuur is. “Het probleem van Congo is niet het gebrek aan oplossingen, maar het gebrek aan oprechte wil om ze uit te voeren”, zegt hij.

© CongoForum, 08.04.26 (rk)

Beeld – bron: Provincie Kwilu/Wikipedia