LOME – Frankrijk steunt de bijeenkomst op hoog niveau over de samenhang en bestendiging van het vredesproces in de Democratische Republiek Congo, die van vrijdag 16 tot zaterdag 17 januari 2026 in Lomé (Togo) werd gehouden. Maar het vredesproces in Oost-Congo wordt vooral gedomineerd door wat er in Washington DC gebeurde, en door de gesprekken in Doha.
In Washington werd een akkoord getekend tussen Kinshasa en Kigali. In Doha is de Congolese regering aan het praten met de rebellen van de AFC/M23.
De meeting in Lomé was bedoeld om het onderlinge vertrouwen te versterken, de dialoog aan te zwengelen en te praten over de naleving van al eerder aangegane verbintenissen. Ze kwam er op initiatief van Faure Essozimna Gnassingbé, de voorzitter van de Raad van Ministers van de Republiek Togo, die door de Afrikaanse Unie werd aangewezen als hoofdbemiddelaar voor het oosten van de DR Congo.
In Lomé schoof een aantal bemiddelaars aan tafel: gewezen staatshoofden, de Togolese minister van Buitenlandse Zaken, Robert Dussey, leiders van de Oost-Afrikaanse Gemeenschap (EAC) en de Ontwikkelingsgemeenschap van Zuidelijk Afrika (SADC), en andere partners.
Franse steun
Frankrijk betuigde zijn sterke steun aan de meeting en riep op tot een onmiddellijke de-escalatie in de DR Congo en verdere inspanningen om in te spelen op de humanitaire noodsituatie. Dat was af te leiden uit een bericht van de Franse minister van Europa en Buitenlandse Zaken, Jean-Noël Barrot, op X, zo meldt Actualité.cd.
Bijna twee maanden terug was er al in Parijs een conferentie ter ondersteuning van vrede en welvaart in het Grote Merengebied. Die conferentie werd samen met Togo georganiseerd. Ze moest de internationale gemeenschap extra aansporen om te reageren op de humanitaire noodsituatie in het oosten van Congo en in de hele regio.
De conferentie was ook een gelegenheid om de lopende onderhandelingen en bemiddeling, onder leiding van de Verenigde Staten, Qatar en de Afrikaanse Unie, te ondersteunen. Frankrijk zegt nu dat het de verbintenissen, aangegaan op 30 oktober 2025 in Parijs, zeker zal nakomen.
Voor de meeting in Lomé was er nog een voorbereidende vergadering om ontwerpdocumenten te bespreken en goed te keuren. Er werd gepraat over de versteviging van de structuur van het gezamenlijke Afrikaanse vredesproces, de verduidelijking van de rol en de werkwijze van het onafhankelijke gezamenlijke secretariaat als ondersteuningsmechanisme voor de bemiddelaars, en de ‘routekaart’ voor de bemiddeling.
Vijf medefacilitatoren
Na afloop van deze bijeenkomst zijn geen nieuwe vredesinitiatieven aangekondigd. De deelnemers beslisten wel om in 2026 de Afrikaanse bemiddeling te versterken door vijf medefacilitatoren aan te wijzen, allemaal voormalige Afrikaanse staatshoofden. In de komende dagen staan missies op het programma, met name in Kinshasa, Kigali, Kampala en Gitega, om de uitvoering van de door de verschillende partijen aangegane verbintenissen te versnellen.
Ondanks de betrokkenheid van Donald Trump en de Amerikaanse regering verbeterde de situatie op het terrein in Oost-Congo nauwelijks of niet. Congo en Rwanda slagen er niet altijd in om op één lijn te komen. De onderlinge spanningen duren voort, en beide landen beschuldigen de ander ervan dat beloftes, gedaan in Washington, niet worden nagekomen.
Ondertussen in Doha
Hetzelfde geldt voor de gesprekken in Doha, die onder leiding van de emir van Qatar worden gevoerd tussen Kinshasa en de door Rwanda gesteunde rebellen van de AFC/M23. Ook die gesprekken leveren geen resultaten op het terrein op. De onderhandelingen in Doha gaan over het herstel van het gezag van de staat en de re-integratie van gewapende groepen. Maar ze zitten vast. Diverse afgesproken maatregelen blijven in de praktijk dode letter.
Faure Essozimna Gnassingbé volgde João Manuel Gonçalves Lourenço op als bemiddelaar van de Afrikaanse Unie. Hij moet samenwerken met de bemiddelaars van het gefuseerde vredesproces van Luanda en Nairobi, overeenkomstig de besluiten van de gezamenlijke virtuele top van de Oost-Afrikaanse Gemeenschap (EAC) en de Ontwikkelingsgemeenschap van Zuidelijk Afrika (SADC) op 24 maart 2025.
© CongoForum, 19.01.26 (rk)
Beeld – bron: Présidence RDC
